آب‌ مروارید

cataract

بیماری آب‌ مروارید

آب‌ مروارید عبارت‌ است‌ از کدر شدن‌ عدسی‌ چشم‌. عدسی‌ چشم‌ یک‌ ساختار شفاف‌ و انعطاف‌پذیر در نزدیکی‌ جلوی‌ کره‌ چشم‌ است‌. عدسی‌ کمک‌ می‌کند تا اشیایی‌ که‌ چشم‌ به‌ آنها نگاه‌ می‌کند تار به‌ نظر نرسند و نیز در شکست‌ و تمرکز نور روی‌ شبکیه‌ نقش‌ دارد. عدسی‌ رگ‌ خونی‌ ندارد و توسط‌ زجاجیه‌ که‌ در اطراف‌ آن‌ قرار دارد تغذیه‌ می‌شود. اگر تصلب‌ شرایین‌ موجب‌ عدم‌ تغذیه‌ مناسب‌ زجاجیه‌ شود، عدسی‌ چشم‌ نیز منبع‌ تغذیه‌ خود را از دست‌ خواهد داد (این‌ مشکل‌ اغلب‌ در سنین‌ پیری‌ رخ‌ می‌دهد). سپس‌ شفافیت‌ و انعطاف‌ پذیری‌ عدسی‌ کم‌ می‌شود و آب‌ مروارید اتفاق‌ می‌افتد. آب‌ مروارید ممکن‌ است‌ در یک‌ یا هر دو چشم‌ تشکیل‌ شود. البته‌ در این‌ حالت‌، سرعت‌ رشد آب‌ مروارید در دو چشم‌ ممکن‌ است‌ متفاوت‌ باشد. آب‌ مروارید، سرطان‌ نیست‌.

علایم‌ شایع‌

تاری‌ دید که‌ ممکن‌ است‌ در نور روشن‌ بدتر باشد. تاری‌ دید ممکن‌ است‌ اول‌ بار وقتی‌ توجه‌ فرد را جلب‌ کند که‌ به‌ هنگام‌ شب‌ در حال‌ رانندگی‌ باشد و به‌ نظر وی‌ برسد که‌ نورها پخش‌ می‌شوند یا هاله‌ای‌ دور آنها وجود دارد.

دو تا دیدن‌ اشیا (گاهی‌)

کدر شدن‌ و به رنگ‌ سفید شیری‌ در آمدن‌ مردمک‌ها (تنها در مراحل‌ پیشرفته‌)

علل‌

روند طبیعی‌ پیری‌

آسیب‌ به‌ چشم‌

در بیماری‌های‌ که‌ قند خون‌ بالاست‌، مثل‌ دیابت‌ شیرین‌

التهاب‌، مثل‌ اووئیت‌ (التهاب‌ آن‌ قسمت‌هایی‌ از چشم‌ که‌ عنبیه‌ را می‌سازد)

داروها، به‌ خصوص‌ کورتیزون‌ و مشتقات‌ آن‌

قرار گرفتن‌ در معرض‌ اشعه‌ ایکس‌، امواج‌ میکرو ویو و اشعه‌ مادون‌ قرمز

علل‌ ارثی‌

اثرات‌ سرخجه‌ روی‌ چشم‌ جنینی‌ که‌ مادرش‌ در اوایل‌ حاملگی‌ مبتلا به‌ این‌ بیماری‌ می‌شود.

گالاکتوزمی‌ (بیماری‌ ارثی‌ در شیرخواران‌ که‌ باعث‌ ناتوانی‌ در هضم‌ شیر می‌شود).

عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر

سن‌ بالای‌ 60 سال‌

وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌

پیشگیری‌

خانم‌هایی‌ که‌ در سنین‌ باروری‌ هستند، در صورتی‌ که‌ سرخجه‌ نگرفته‌اند یا واکسن‌ آن‌ را نزده‌اند، باید علیه‌ آن‌ واکسینه‌ شوند.

مصرف‌ داروهای‌ کورتیزونی‌ یا هرگونه‌ داروی‌ دیگری‌ که‌ بر عدسی‌ تأثیر می‌گذارد، باید به‌ دقت‌ تحت‌نظر قرار داشته‌ باشد.

بیماری‌های‌ چشمی‌ای‌ که‌ ممکن‌ است‌ باعث‌ آب‌ مروارید شوند، مثل‌ ایریت‌ (التهاب‌ خود عنبیه‌) و اووئیت‌، باید سریعاً درمان‌ شوند.

به‌ طور منظم‌ از عینک‌ آفتابی‌ مناسب‌ استفاده‌ کنید.

رژیمی‌ دارای‌ مقادیر مناسب‌ از ویتامین‌ A و بتا کاروتن‌ داشته‌ باشید.

عواقب‌ مورد انتظار

معمولاً با جراحی‌ خوب‌ می‌شود. بعضی‌ آب‌ مرواریدها هرگز آن‌ قدر در بینایی‌ اختلال‌ ایجاد نمی‌کنند که‌ نیازمند جراحی‌ باشد. در سیر تشکیل‌ آب‌مروارید، تعویض‌ مرتب‌ عینک‌ ممکن‌ است‌ به‌ بینایی‌ کمک‌ کند.

عوارض‌ احتمالی‌

از دست‌ دادن‌ بینایی‌

عوارض‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌، از جمله‌ پارگی‌ چشم‌، چسبندگی‌ها، عفونت‌ و جدا شدن‌ شبکیه‌ از محل‌ خود

درمان‌

معاینه‌ چشم‌ (با افتالموسکپ‌) تشخیص‌ آب‌ مروارید را تأیید می‌کند.

درمان‌ معمولاً شامل‌ عمل‌ جراحی‌ است‌.

در صورتی‌ که‌ بینایی‌ چندان‌ زیاد تحت‌تأثیر قرار نگرفته‌ باشد، می‌توان‌ از عینک‌هایی‌ که‌ بیشترین‌ فایده‌ را داشته‌ باشند بهره‌ جست‌.

در صورتی‌ که‌ بینایی‌ بدتر شود یا آب‌ مروارید باعث‌ التهاب‌ و فشار در چشم‌ شود، عدسی‌ چشم‌ با جراحی‌ برداشته‌ می‌شود. هم‌اکنون‌ روش‌های‌ مختلفی‌ برای‌ بیهوشی‌، بستری‌ کردن‌ بیمار و تصحیح‌ بینایی‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌ وجود دارد.

عمل‌ جراحی‌ را می‌توان‌ با یا بدون‌ بستری‌ کردن‌ بیمار در بیمارستان‌ به‌ انجام‌ رساند. اگر هر دو چشم‌ آب‌ مروارید داشته‌ باشند، معمولاً با هم‌ عمل‌ نمی‌شوند.

داروها

معمولاً دارو برای‌ این‌ بیماری‌ لازم‌ نیست‌.

فعالیت‌

هیچ‌ محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد، فقط‌ اگر بینایی‌ در شب‌ دچار مشکل‌ شده‌ است‌ در شب‌ رانندگی‌ نکنید.

رژیم‌ غذایی‌

رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود.

در این‌ شرایط‌ به‌ پزشک‌ خود مراجعه‌ نمایید

اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان علایم‌ آب‌ مروارید دارید.

جراحی آب مروارید

 

آیا آب مروارید را می توان با مصرف دارویی خاص و به روش غیرجراحی درمان کرد؟

خیر. فعلا داروی خاصی برای از بین بردن کدورت عدسی داخل چشم در بیماری آب مروارید ساخته نشده است و تنها راه درمان، جراحی آب مروارید می باشد.

چه زمانی برای جراحی آب مروارید مناسب است و اصولا چه موقعی بیماران مبتلا به آب مروارید باید تحت عمل جراحی قرار گیرند؟

به طور کلی برای زمان عمل جراحی، نمی توان حد و مرز مشخصی را تعیین کرد.

مهم ترین عامل برای تعیین زمان عمل جراحی، شرایط اجتماعی و فرهنگی بیماران و میزان نیاز آنان به بینایی است، طوری که ممکن است یک بیمار با دید "هشت دهم" به دلیل داشتن شغلی مانند رانندگی، نیاز به عمل جراحی داشته باشد، ولی بیماری دیگر بنا به شرایط شغلی یا جسمی یا اجتماعی، حتی با دید "دو دهم" نیاز به عمل جراحی نداشته باشد و یا یک نوزاد مبتلا به آب مروارید نیاز به عمل جراحی فوری داشته باشد.

بنابراین انجام عمل جراحی، برای هر بیماری با توجه به شرایط او متفاوت است و پزشک با توجه به شرایط بیمار، پیشنهاد عمل جراحی را برای وی مطرح می کند.

آیا ممکن است آب مروارید به آب سیاه تبدیل شود؟

بله، در مواردی که به اصطلاح عموم آب مروارید خیلی رسیده باشد و تحت عمل جراحی قرار نگرفته باشد، ممکن است به آب سیاه یا گلوکوم تبدیل شود که در آن صورت ممکن است عوارض جبران ناپذیری برای بیمار به دنبال داشته باشد.

بعضی از بیماران معتقدند که عمل جراحی را باید موقعی انجام دهند که چشم مبتلا، فاقد بینایی شده باشد و فقط تاریکی و روشنایی را درک کند. آیا این باور مردم از لحاظ علمی درست است؟

جراحی آب مروارید

خیر، درگذشته های خیلی دور، انجام عمل جراحی آب مروارید به دلیل وسایل و شرایط محیطی اتاق عمل با عوارض جدی و خطرناکی مواجه بود و چون این عوارض ممکن بود در درصد بالایی از بیماران منجر به کوری شود، در نتیجه تا موقعی که بیمار می توانست ببیند عمل جراحی را به تاخیر می انداختند. ولی در دهه های اخیر، با ابداع تکنیک های نو و اختراع وسایل جدید و لنزهای داخل چشمی، عوارض جراحی آب مروارید خیلی کمتر شده و تقریبا همه عوارض عمل را می توان درمان کرد.

لذا هر موقع بیمار دید غیرقابل قبول به دلیل آب مروارید داشته باشد، باید تحت عمل جراحی قرار گیرد، ولی آن چه اهمیت دارد و بیماران باید به آن توجه کنند این است که عمل جراحی را آن قدر به تاخیر نیندازند که به آب سیاه تبدیل شود.

روش های عمل جراحی آب مروارید کدام است؟

برای عمل جراحی آب مروارید، روش های مختلفی وجود دارد، ولی روش جدیدی که در اکثر کشورهای پیشرفته هم انجام می گیرد روش فیکوامولسیفیکاسیون

(که اصطلاحا فیکو گفته می شود)

می باشد که برای خارج کردن آب مروارید، حداکثر 3 تا 4 میلی متر از روی قرنیه بیمار خارج می گردد و سپس لنزهای مخصوصی را که خاصیت تا شدن دارند، وارد چشم کرده و در جای لنز طبیعی چشم یا آب مروارید قرار می دهند.

در این روش جراحی، معمولا بعد از عمل، بخیه ای زده نمی شود و در صورت نیاز، ممکن است یک یا دو بخیه به طور موقت زده شود.

این روش جراحی که یک تحول اساسی در چشم پزشکی محسوب می گردد، زمان ترمیم زخم را خیلی کوتاه کرده است و معمولا بیماران ظرف چند روز، بینایی خود را به دست می آورند.

آیا بعد از عمل جراحی آب مروارید ممکن است بیماران به استفاده از عینک نیاز داشته باشند؟

بله، در روش های قدیمی حتما نیاز به استفاده از عینک بود و معمولا نمره عینک حدود 10+ تا 12+ بود،

ولی در روش های جدید ممکن است یک عینک با شماره 1+ یا 2+ برای دید نزدیک تجویز شود.

ولی در کل بستگی به نظر جراح و بیمار دارد که آیا برای دور یا نزدیک عینک تجویز شود یا خیر. البته قبل از انجام عمل، باید درباره عینک تصمیم بگیرند.

این عینک ها برای دید "ده دهم" بیماران است، ولی خیلی از بیماران به عینک نیازی نخواهند داشت و با دیدی که عمل جراحی و لنز برای آنها فراهم کرده رضایت کامل را خواهند داشت

دکتر محمد جعفر قایم پناه

جراح و متخصص بیماری های چشم- فوق تخصص پیوند قرنیه و لنزهای چشمی