مضرات استفاده از قلیان

خلاصه : هم اکنون سالانه ۵ میلیون نفر در دنیا به علت استعمال دخانیات، جان خود را از دست می ‌دهند که با ادامه ی این روند تا ۲۰ سال آینده تعداد قربانیان به ۱۰ میلیون نفر در سال می ‌رسد ازجمله راههای استعمال دخانیات استفاده از قلیان بوده که درجنوب شرقی آسیا و خاورمیانه رواج دارد و مانند بسیاری از کشورهای خاورمیانه، قلیان یکی از وسایل تفریحی رایج در ایران است .

متن کل خبر : نامهای محلی قلیان bhan ، ,hookah narghile و shisha, می باشد . قلیان با طراحی های مختلف ساخته می شود و دودآن قبل از استنشاق ازآب رد می شودو تنباکو در کاسه کوچکی گذاشته می شود که در انتها دارای حفراتی می باشد و ازطریق این حفرات لوله هایی به آن متصل است و اجازه می دهد که دود از انتهای محفظه آبی عبور کند, قلیان بطورشایع در میان خانواده ها ، کودکان و زنان درمناطقی که شکل رایج مصرف تنباکو در زنان میزان بسیار پائینی دارد, مصرف می شود علاوه بر این با عرضه تنباکو طعم دارد معطر ، مصرف قلیان بطور چشمگیری در میان جوانان ونوجوانان پسرودختران رو به افزایش است.

● اهداف

هدف ازاین مطالعه بررسی باورهای غلط درموردمصرف قلیان که در جامعه وبخصوص جوانان ونوجوانان رواج داشته وباعث افزایش شیوع مصرف قلیان درجامعه بخصوص در بین دختران وزنان گردیده است

ازقرن ۱۶ به بعد تصور نادرست طریقه سالم و ایمن مصرف تنباکوبه صورت استفاده ازقلیان مطرح گردید زمانی که حکیمی بنام ابوالفتح پیشنهادکردکه دودباید اول از یک محفظۀ آبی بگذرد تا به شکل بی ضرردرآید این عقیده اولیه به منظور پوشاندن عوارض تنباکو انگیزه ای و هدفی خوب را دنبال می کرد ولی بدون هیچ گونه شواهد مبنی بر کاهش بیماری باعث تصور نادرست ایمن بودن مصرف تنباکو به شکل قلیان شد.

کشیدن یک یا دو بار قلیان در روز، فرد استفاده‌ کننده را دچار اعتیاد می ‌کند، در حالی ‌که تصور غلط جامعه این است که دود حاصل از قلیان از آب رد می‌ شود و مواد سمی آن از بین می‌ رود امروزه ترکیبات مخصوص تنباکو که فروخته می شوند اغلب با میوه ، عسل ، شهد و بعضی گیاهان با غلظت زیادی طعم دار شده اند که جذابیت کاذب درمصرف کننده ایجاد می کند.

هر وعده قلیان برابرمصرف یک پاکت سیگاربوده وقلیان، در هر بار مصرف، دود بسیار زیادتری را در مقایسه با کشیدن یک نخ سیگار ایجاد می‌ کندبصورتی که مصرف یک نخ سیگار بین ۵۰۰ سی‌سی تا یک لیتر دود تولید می‌ کند، اما استفاده ی یک بار از قلیان ۱۰ تا ۲۰ لیتر دود تولید خواهد, دود استنشاق ‌شده از قلیان، نه تنها همه ی مواد سرطان ‌زای دود سیگار را دارا است، بلکه مونوکسیدکربن بیشتری هم دارد و در فرهنگ جامعه ی ما به این حقیقت علمی توجهی نمی ‌شود

افراد سیگاری که به طور متداول ‌۸ تا ‌۱۲ نخ سیگار در روز مصرف می‌ کنند، به طور متوسط با ‌۴۰ تا ‌۷۵ پُک که به مدت ‌۵ تا ‌۷ دقیقه به طول می ‌انجامد، حدود ‌۵ تا ۶ لیتر دود استنشاق می‌ کنند و این در حالی ‌است که مصرف ‌کننده ی قلیان در هر وعده مصرف که به طور متداول ‌۲۰ تا ‌۸۰ دقیقه طول می ‌کشد، حدود ‌۵۰ تا ‌۲۰۰ پُک می ‌زند که هر پک به طور متوسط حاوی ‌۱۵/۰ تا یک لیتر دود است. میزان و عمق دَم در حرکت دادن آب قلیان بسیار مهم است و قلیان با وجود اینکه کمتر مصرف می ‌شود، اما حجم دودی که از طریق آن وارد بدن می‌ شود، ۱۰ تا ۲۰ برابر دود ناشی از مصرف سیگار است.

تحقیقات ثابت کرده است افراد سیگاری تا زمانی که میزان نیکوتین دریافتی در آنها به آستانه ی مورد نیاز برای رفع حالت وابستگی برسد، به کشیدن سیگار ادامه می ‌دهند. پس با فرض جذب بخشی از نیکوتین موجود در دود قلیان در اثر عبور آن از آب، مصرف‌ کنندگان قلیان برای رسیدن به آستانه ی ارضای وابستگی، با استنشاق مقادیر بسیار زیادتر دود، در معرض مقادیر بیشتری مواد شیمیایی سرطان‌زا و گازهای خطرناک مثل منو‌اکسید‌کربن قرار می گیرند.

این موضوع مصرف‌ کنندگان قلیان و اطرافیان آنها را که در مواجهه با دود تحمیلی آن قرار دارند، همانند مصرف ‌کنندگان سیگار به انواع سرطان ها، بیماری های قلب و عروق، تنفسی و آثار سوء در دوران بارداری مبتلا خواهد ساخت.

کشیدن قلیان حجم تنفسی بدن را کاهش داده و مواد سمی ناشی از نوع توتون و تنباکوی قلیان، سلامت افراد را با خطر روبرو می ‌کند این ترکیب به ‌علت حرارت زیاد، موادی را وارد بدن می‌ کند که عوارض ناگواری برای انسان به ‌دنبال دارد .

شخص مبتلا به بیماری‌های مختلف ریه اگر به استعمال دخانیات و کشیدن قلیان ادامه بدهد بدون شک مبتلا به سرطان ریه و دستگاه تنفسی خواهد شد، متأسفانه به اکثر تنباکو‌هایی که در سال های اخیر به بازار آمده اسانس‌هایی اضافه می‌ شود که این اسانس ها علاوه بر تحریک دستگاه تنفس موجب حساسیت و آلرژی می‌ گردد، بنابراین علاوه بر بیماری‌های ذکر شده، رینیت آلرژیک و سرفه‌های مزمن همراه با خلط را برای فرد به همراه دارد.

این تصور، تصوری کاملاً غلط است، که اگر دود قلیان وارد ریه نشود و فقط از راه دهان خارج شود، آسیبی به ریه‌ها وارد نمی ‌شود چون دود از طریق مخاط دهان و حنجره جذب بدن گشته و آثار سوء خود را می ‌گذارد. حتی در هوایی که دود قلیان آزاد می ‌شود، افرادی که قلیان نمی‌ کشند و در معرض دود قرار گرفته اند، در طولانی‌ مدت دچار عوارض آن خواهند شد.

بر خلاف تصور عمومی که عده‌ای معتقدند وجود آب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می‌ گیرد،‌ بیشتر این مواد سمی از جمله نیکوتین و خاکستر وارد ریه می ‌شوند و به خاطر دَم‌های عمیقی که فرد برای جذب دود می ‌زند،‌ تخریب‌های جدی به حبابچه‌های ریه وارد می‌ شود.همچنین به دلیل مرطوب بودن راه‌های هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می ‌تواند عامل مهمی جهت رشد میکروب ها و قارچ ها باشد و این میکروب‌ها و قارچ ها به راحتی توسط دود، وارد دستگاه تنفس شده و ایجاد عفونت های مزمن می‌ کند.

سرطان ریه،‌ سرطان لب و دهان و حنجره،‌ سرطان مری و معده،‌ لوزالمعده، کبد و سرطان روده بزرگ از عوارض بد‌خیم و زخم‌های گوارشی , ریفلاکس معده(برگشت اسید معده به مری) ازجمله عوارض خوش‌خیم استفاده از سیگار و قلیان هستند

علاوه بر بیماریهای مرتبط با تنباکو ، مصرف اشتراکی قلیان می تواند منجر به افزایش احتمال میکروب سل و ویروسهایی مثل هرپس و هپاتیت شود.موارد دیگری که با مصرف قلیان ارتباط دارد مثل اگزمانی دست ، مشکلات دندان بدنبال کشیدن دندان ( آلوئولیت متعاقب کشیدن دندان) و تحلیل استخوانی بصورت عمودی در ناحیه پری اودنتال.

در مطالعه ای بر روی کودکان لبنانی در مورد ۵/۸ درصد کودکانی که تنها در خانه با دود قلیان مواجهه داشته اند ، نسبت شانس بیماریهای تنفسی نسبت به کودکانی که مواجهه با دود نداشته اند ۵/۲ بوده است ، این نسبت شانس مشابه کودکانی است که تنها با دود سیگار مواجهه داشته اند . مصرف قلیان غیر سیگاری هایی مجاور فرد مصرف کننده قلیان و جنین مادران باردار را نیز با خطر مواجه می کند . مواجهه با مونوکسید کربن در طی حاملگی ممکن است برای جنین خطرناک باشد و تصور می شود که علت وزن کم هنگام تولد و نمره آپگار پایین(سندرم تنباکو – جنین ) مشاهده شده در نوزادان مادران سیگاری به همین علت باشد. سندرم تنباکو جنین مسلماٌ خطری برای زنانی که قلیان هم مصرف می کنند خواهد بود ، این زنان با افزایش خطر داشتن کودکانی با وزن کم هنگام تولد مواجه می باشند

● نتیجه گیری

بر خلاف تصورو باور عمومی که معتقدند ضررقلیان از سیگار وسایرمواددخانی کمتربوده وآب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می‌ گیرد،ولی باتوجه به میزان ومدت مصرف قلیان باید اذعان نمود که ضرروعوارض جسمی وروانی استعمال قلیان از سیگار وسایرمواددخانی نه تنها کمتر نبوده بلکه میزان ونوع عوارض آن بیشتر ومتنوع تر می باشد واین باورهای غلط درموردمصرف قلیان در جامعه وبخصوص جوانان ونوجوانان رواج داشته وباعث افزایش شیوع مصرف قلیان درجامعه بخصوص در بین دختران وزنان گردیده است. لذا باید با اگاهی دادن به جامعه از طرق مختلف وبخصوص به جوانان ونوجوانان در زمینه باورهای غلط ومضرات استعمال قلیان آموزش فراگیر داده وزمینه ازبین بردن این باورها راایجاد کرد که پیشنهاد می شوددرزمینه های ذیل باید برنامه ریزی واقدام نمود:

* اجرای مداخله آموزشی درخصوص ازبین بردن باورهای غلط درمورد قلیان و اتخاذ عملکردهای پیشگیری کننده از کشیدن قلیان به عنوان یک رفتار پرخطر ودروازه سایر رفتارهای پرخطر در بین بزرگسالان و نوجوانان .

* مسئولان وزارت بهداشت ودرمان باهماهنگی وزارت آموزش وپرورش نسبت به برنامه ریزی آموزش دانش آموزان براساس الگو های آموزشی وبصورت مستمر جهت اصلاح باورهای غلط و پیشگیری از استعمال قلیان اقدام نمایند.

* از گروههای همسالان جهت انتقال آموزشها به عنوان لیدر در مدارس ومحلات استفاده گردد

* دربرنامه های آموزشی ودرسی دانش آموزان مطلب آموزشی مناسب جهت اگاهی وراهنمایی دانش آموزان ومعلمان درنظرگرفته شود.

* برنامه های آموزشی فراگیرازطریق رسانه های جمعی وهمچنین استفاده از تیزرهای آموزشی جذاب ومناسب بطور مستمر تهیه وارائه گردد.

* قوانین پیشگیری از استعمال قلیان به خصوص درمورد نوجوانان بصورت جدی ومستمرتصویب و اجراگردد.

http://www.parsiteb.com/news.php?table=news&id=940&action=viewFullContent

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

مضرات قلیان هم کمترازسیگارنیست

اگر تصور می‌کنید که کشیدن تنباکو با قلیان کم‌خطر‌تر از سیگار کشیدن است، بهتر است نظر خود را عوض کنید

یک بررسی جدید نشان می‌دهد قلیان‌ کشیدن در مقایسه با سیگار کشیدن به میزان بیشتری گاز مرگبار مونوکسید کربن و به همان اندازه ماده اعتیادآور نیکوتین را وارد بدن می‌کند.

به گزارش خبرگزاری رویترز دکتر توماس آیزنبرگ از دانشگاه مشترک‌المنافع ویرجینیا در ریچموند،‌ یکی از پژوهشگران در این بررسی می‌گوید: "این بررسی می‌تواند این افسانه را که قلیان‌‌های آبی شیوه کم‌خطرتری برای کشیدن توتون هستند، کنار بگذارد."

آیزنبرگ افزود: "پیام عملی این تحقیق روشن است. اگر افراد برای اجتناب از گازهای سمی مانند مونوکسیدکربن و مواد شیمیایی اعتیادآور مانند نیکوتین، قلیان می‌‌کشند، اشتباهی بزرگی مرتکب می‌شوند."

کشیدن قلیان در آمریکا به خصوص در میان افراد 18 تا 24 سال که فکر می‌کنند قلیان کشیدن از سیگارکشیدن ضرر کمتری دارد، محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

برخی از تخمین‌ها نشان می‌دهد از هر پنج دانشجوی کالج در آمریکا یک نفر برای کشیدن توتون از قلیان استفاده می‌کند.

اما به گفته آیزنبرگ تا به حال هیچ بررسی به طور مستقیم تحت شرایط کنترل‌شده به مقایسه قلیان و سیگار از لحاظ قرارگیری مواد شیمیایی سمی نپرداخته بود.

آیزنبرگ و همکارش آلن شهاده از دانشگاه آمریکایی بیروت د رلبنان 31 فرد بزرگسال داوطلب را واداشتند که در دو جلسه 45 دقیقه‌ای دخانیات استعال کنند- یک جلسه که در آن توتون با استفاده از قلیان آبی کشیده می‌شد و جلسه دیگری که در آن آنها یک نخ سیگار را می‌کشیدند.

پژوهشگران میزان خونی نیکوتین و مونوکسیدکربن و نیز ضربان قلب، شمار پک‌ها و "حجم پک‌ها"‌ را اندازه‌گیری کردند.

ایزنبرگ می‌گوید: "این نتایج، شواهد علمی قطعی ارائه می‌دهد که بر خلاف باور عمومی، استعمال دخانیات با قلیان آبی به همان اندازه کشیدن سیگار مواد شیمیایی زیانبار وارد بدن می‌کند."

آیزنبرگ گفت: "در واقع، بررسی ما نشان داد در مقایسه یک دور استفاده از قلیان‌ با یک نخ سیگار، کشیدن قلیان سه بار بیشتر فرد را در معرض مونوکسیدکربن قرار می‌دهد."

آیزنبرگ افزود: "این قرارگیری در معرض مونوکسیدکربن، یک عامل عمده خطرساز برای سلامتی است، زیرا تصور بر این است که قرارگیری درازمدت مونوکسیدکربن هر سال 100000 آمریکایی را در نتیجه بیماری قلبی می‌کشد."

همچنین شواهدی وجود دارد که استعمال توتون با قلیان، حجم دودی بیش از 40 برابر حجم دود سیگار ایجاد می‌کند. هر دوی کشیدن سیگار و قلیان سرعت ضربان قلب را می‌افزایند.

آیزنبرگ یادآور شد: "تعداد زیادی از افرادی که قلیان می‌کشند به من می‌گویند که می‌دانند سیگار آنها را می‌کشد، اما اعتقاد دارند که استعمال توتون با قلیان اینگونه نیست. نتایج این بررسی بیانگر آن است که سیگاری‌ها و قلیان‌کش‌‌ها تقریبا به طور یقینی در معرض خطرات بهداشتی مشابهی هستند."

این بررسی در که در نشریه ژورنال طب پیشگیری آمریکا منتشر می‌شود، با کمک مالی سرویس بهداشت عمومی آمریکا انجام شده است.

منبع:همشهری

گردآوری : گروه اینترنتی نیک صالحی

www.niksalehi.com

http://www.niksalehi.com/family/archives/127952.php

@@@@@@@@@@@@@@@@@

قلیان ده برابر هروئین اعتیادآور است.

برخلاف باورهای افراد قدیمی که قلیان را بدون ضرر می دانند دود ناشی از قلیان دارای مواد سمی است که عامل اصلی بیماری سرطان ریه و بیماری قلبی و عروقی شناخته شده است.امروزه می بینیم که قلیان در میان جوانان و حتی نوجوانان، محبوبیت کاذبی پیدا کرده است. قلیان هم یک سرگرمی دخانی است که مانند محصولات دخانی دیگر، مضر است. اینکه برخی مردم فکر می کنند ضرر قلیان کمتر از سیگار است یا آب موجود در قلیان به دلیل زرد شدن، زیان تنباکو را کم می کند، اشتباه است و مبنای علمی ندارد. رواج مصرف قلیان مخصوص یک شهر یا یک نفر در ایران نیست. در برخی از کشورها قلیان به عنوان یک سنت از محبوبیت ویژه ای برخوردار است. اما متاسفانه در حال حاضر از قلیان سوء استفاده می شود. تنباکوهای میوه ای که امروزه از آن استفاده می شود، از بدترین و پست ترین نوع توتون تهیه می شود. کسی که قلیان می کشد با نیکوتین آشنا می شود و پس از مدتی بدن به نیکوتین معتاد می شود. مردم فکر می کنند قلیان کشیدن یک تفریح است در صورتی که قلیان از سیگار مضرتر است.آتش قلیان با زغال تامین می شود. کبودی لب و ناخن که در افراد سیگاری دیده می شود در مصرف کنندگان قلیان بیش تراست. احتمال بروز سکته قلبی هم در این افراد بیشتر است.خانم حیدری مادری 50 ساله است و 9 فرزند دارد. شوهرش از کار افتاده است و او با کار بسته بندی مواد غذایی در خانه، زندگی خانواده اش را می گذراند. اما کار زیادش باعث نشده که او از فرزندانش غافل شود. می گفت ساعت 9:30 شب برای جست و جوی پسرش به پارک ساعی رفته بود. فکر می کرد در جمع نوجوانانی که اطراف بساط قلیان فروشی جمع شده اند، ممکن است پسرش را پیدا کند. وقتی پسرش را نیافت به نصیحت همسالان پسرش مشغول شد: <استفاده از مواد مخدر و اعتیاد، از همین قلیان کشیدن شروع می شود. من از بچه های خودم مراقبت می کنم. دلم برای شما جوان ها می سوزد. یکی از پسرهای خودم مدتی آلوده شده بود. آنقدر مراقبت کردم تا ترکش دادم. حالا هر روز تشویقش می کنم تا با ورزش سلامتی اش را حفظ کند. این پسرم که به دنبالش آمده ام پسر بسیار خوبی است. کار می کند و به من برای تامین مخارج زندگی مان کمک می کند. ولی من بعضی وقتها نگرانش می شوم. یک بار آمدم پارک از پشت سر او را دیدم که نشسته بود کنار بچه ها و داشت قلیان می کشید، غافلگیرش کردم قول داده بود که دیگر این کارها را تکرار نکند. فقط از خدا می خواهم این جمله همیشه آویزه گوشش باشد و مراقب خودش هم باشد.>   

    مصرف قلیان امروزه در چایخانه ها و مراکز تفریحی به عنوان یک سرگرمی نامناسب در خانواده ها به ویژه جوانان تبدیل شده است. در هر بار پک زدن به قلیان، به طور متوسط حدود یک لیتر دود وارد بدن می شود. افزایش قهوه خانه ها و یا تبدیل شغل ها به این شغل کاذب، سبب شده تا در این راستا استفاده از قلیان به عنوان یک تفریح را روز به روز شاهد باشیم. قلیان می تواند زمینه ساز مصرف دیگر مواد دخانی باشد. قلیان حاوی مواد سمی خطرناکی است. علاوه بر آن، استفاده از قلیان هایی که با ترکیبی از اسانس میوه ای هستند معمولا فرد را در طولانی مدت در معرض دود بیشتری نسبت به سیگار قرار می دهند، ضمن اینکه نیکوتین قلیان نیز مانند سایر مواد دخانی، اعتیاد آور نیز می شود. میزان مونواکسید کربن، فلزات سنگین و ترکیبات شیمیایی سرطان زا که از زغال یا مواد تشکیل دهنده قلیان متصاعد می شود به مراتب اثرات سوء بیشتری نسبت به سیگار دارد. برخلاف عقیده برخی از مردم که تصور می کنندقلیان با توجه به آبی که در کوره قلیان است و ادواتی مثل چوب و نی مقداری از سمیت و خطرات و مضرات دود را می گیرد، باید توجه داشت که همین ادوات، سمیت و مضرات و ضرر و زیان دود ناشی از قلیان را تشدید می کند.دود ناشی از قلیان در ادوات باقی می ماند و در مراحل بعدی و در اثر استفاده از قلیان به طور مستقیم وارد ریه شده و ضرر و زیان جبران ناپذیری را به انسان وارد می سازد. تنباکو و توتون که در قلیان استفاده می شود معمولا از بدترین نوع توتون و تنباکوست و توتون های میوه ای و شیمیایی به مراتب بدتر از توتون معمولی هستند.کشیدن قلیان یکی از عواملی است که به انتقال بیماری های عفونی نظیر سل و هپاتیت منجر می شود و علت آن استفاده مشترک از قلیان در بین افراد است. اسانس ها و عطرهای مورد استفاده در تنباکوها، حاصل هزاران نوع مواد سمی و کشنده است که هم مصرف کنندگان و هم افراد در معرض دود آن را به عوارض ناشی از آن گرفتار می کند. کشیدن قلیان، فرد را در معرض ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی و حملات تنفسی قرار می دهد و مصرف آن در پارک ها ومراکز تاریخی است. مصرف کنندگان قلیان بیش از سایر افراد، مستعد مصرف مواد مخدر هستند. قهوه خانه ها و استفاده از قلیان یکی از معضلات جامعه ما محسوب می شود. وجود این معضل به علت خطرات پزشکی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی به گونه ای است که بر خلاف اعتقاد عامه مردم، مصرف قلیان بسیار زیانبارتر از سیگار است.

    هشدار!

    استفاده از قلیان به مصرف سیگار نیز کشیده می شود. تهیه و آماده سازی قلیان سخت تر است. خاصیت اعتیاد آوری نیکوتین قلیان هم ده برابر هروئین است. به همین خاطر مصرف کنندگان قلیان خیلی زود به سیگار روی می آورند.پدران و مادران! بدانید که این کار به هیچ وجه تفریحی نیست و سلامت فرزندانتان را تهدید می کند. مراقب فرزندانتان باشید و تا می توانید آنها را از اینگونه بلایا دور کنید.

ناهید جعفرپور کامی

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1510001

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آیا قلیان بی خطرتر از سیگار است؟

تصور عامه بر این است که چون دود قلیان از داخل آب عبور می کند، ضرر کمتری دارد. اما مطالعات اخیر نشان می دهد، آنان که قلیان می کشند در مقایسه با سیگاری ها نیکوتین بیشتری را به بدن خود راه می دهند، زیرا حجم بیشتری از دود وارد بدن آنها می شود.

به دنبال کشیدن قلیان ، نیکوتین و کوتینین ادرار، پلاسمای خون و بزاق دهان بالا می رود. بنابراین بر خلاف تصور عامه، کشیدن قلیان ، عادت درستی نیست. استعمال قلیان مانع بروز اثرات مرگبار تنباکو و متابولیت های حاصله از آن بر بدن نمی گردد.

قلیان و سلامتی

دود حاصله از تنباکو با عبور آب موجود در محفظه شیشه ای قلیان سرد می شود و با گذر از یک لوله قابل انعطاف وارد دستگاه تنفسی فرد می شود. آب داخل محفظه قلیان بخشی از مواد مضر موجود در قیر تنباکو را از آن جدا می سازد. قیر حاوی تمام عوامل موتاژنیک و سرطان زای موجود در تنباکو است. به عنوان مثال در سیگار در اثر اکسیداسیون تنباکو هیروکربورهای عطری معطر (PAH) ایجاد می شود که خود به ایجاد قیر و حمل نیکوتین کمک می کند. اما در مورد قلیان هیدروکربورهای گازی در آب کاسه قلیان به حالت اشباع می رسند در نتیجه در دود قلیان PAH دیده نمی شود. در هر صورت دود خروجی از محفظه آبی قلیان به مقدار کمی نیکوتین دارد. کشیدن قلیان ضربان قلب را بالا می برد، فشار خون سیستولیک و دیاستولیک و فشار خون شریانی را افزایش می دهد.

قلیان وسیله ای شیک اما سرطان زا

منوکسید کربن، نیکوتین، قیر و فلزات سنگین که در دود قلیان وجود دارد تأثیرات مخرب جبران ناپذیری بر سلامتی انسان دارد. میزان منوکسید کربن و سرطانزاهای دود قلیان بیشتر از دود سیگار است. بیشتر درصد حجمی منوکسید کربن مربوط به دود حاصله از قلیان های کوچک است. با افزایش اندازه قلیان درصد حجمی منوکسید کربن موجود در دود قلیان کاهش می یابد.

قلیان های میوه ای

پوست میوه ها را تخمیر می کنند و با ملاس یا گلیسیرین مخلوط می نمایند. اگر این مخلوط با ذغال سوزانیده شود آکرولئین تولید می شود. آکرولئین یک ماده سرطانزا است که به ویژه باعث سرطان مثانه می شود. به علاوه در اثر استفاده مشترک از قلیان بیماریهای زیادی به وسیله دهانه قلیان به افراد منتقل می شود.

ترجمه : مرضیه جیلانی نژاد راد

کارشناس ارشد بهداشت

http://www.sbmu.ac.ir/SITEDIRECTORY/VICE-CHANCELLORSTUDENTS/STUDENTHEALTHCENTER/Pages/hukah.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@

آ یا مصرف قلیان کم ضررتر از استعمال سیگار است؟!

تهران – خبرگزاری ایسکانیوز: پدیده قلیان که در حال حاضر به یک معضل اجتماعی پنهان تبدیل شده است از آن جهت چهره منفوری به خود نگرفته که اغلب آن را بی ضرر و غیر قابل اعتیاد دانسته و یا آن را کم ضررتر از مصرف سیگار قلمداد می کنند.

بسیاری از مردم فکر می کنند آب موجود در قلیان موجب تصفیه و ایجاد محافظت در مقابل دور ناشی از سوختن تنباکو می کند این در حالی است که رطوبت باعث افزایش میزان جذب ریوی آن نیز می شود.

مواد سمی قلیان نه تنها کمتر از سیگار نیست بلکه بعضی مواد خطرناک از جمله قیر یا روده ( سرطان زا) ، مونواکسید کربن (آلاینده) و نیکوتین ( ایجاد کننده وابستگی) موجود در دوده آن از سیگار بیشتر است.

با مصرف قلیان بیش از 600 ماده سمی و مهلک وارد ریه فرد مصرف کننده و اطرافیان خواهد شد.

در صنعت تنباکو، مرغوب ترین آن در اختیار کارخانه های سیگار سازی قرار می گیرد و تفاله های تنباکو جهت قلیان مورد استفاده قرار می گیرد.

مقدار تنباکوی مصرفی در یک وعده قلیان معادل مصرف 20 تا 50 نخ سیگار است و به همین دلیل با افزایش سطح نیکوتین خون مصرف کننده به ظاهر تفننی برای رفع نیاز خود به روش سهل تری که همان مصرف سیگار است، روی می آورد.

بنابراین اعتیاد در قلیان کشی با روی آوردن به استعمال سیگار و اعتیاد به مصرف سیگار نمایان می شود.

در قلیان، نامرغوب بودن تنباکو، درجه حرارت بالا، تولید گاز منواکسید کربن ناشی از سوختن ناقص ذغال آتشدان ،احساس گیجی بعد از مصرف تنباکو که افراد نشانه مرغوب بودن تنباکو می دانند در واقع از گاز منواکسید کربن است، مکش های ریوی عمیق و رطوبت حاصل از آب باعث بروز بیماری های ریوی، سرطان های مختلف از جمله سرطان لب، ریه، معده و مثانه می شود.

تنباکوهای تحت عناوین میوه ای، عطری و اسانس دار نه تنها بی ضرر نیستند بلکه عوارض به مراتب بیشتری نسبت به تنباکوی ساده دارند زیرا مواد آروماتیک ( ترکیبات حلقه ای) موجود در آن ها بر اثر حرارت زیاد خاصیت سرطان زایی و سمی فوق العاده ای پیدا می کنند به علاوه مزه و طعم مناسب و سهولت مصرف این گونه تنباکوها نسبت به تنباکوهای معمولی باعث افزایش گرایش بیشتر نوجوانان و جوانان به مصرف و ایجاد وابستگی به آن ها خواهد شد.

مصرف قلیان در اماکن سربسته مثل سفره خانه های سنتی یا قهوه خانه ها عوارض آن را دو چندان می کند و سلامت اطرافیان به ویژه کودکان و نوجوانان را در معرض خطر جدی قرار می دهد.

همچنین استفاده از قلیان به صورت مشترک خطر انتقال بیماری های عفونی را نیز در پی خواهد داشت./06 /187/125

خبرنگار:555

http://iscanews.ir/fa/ShowNewsItem.aspx?NewsItemID=218903

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

قلیان، چیست ؟

قلیان، وسیله ای است که تنباکو را با آن از طریق آتش زغال داغ کرده و از طریق شلنگی که به آن نی پیچ می گویند می کشند. دهه های پیش، مصرف قلیان در انحصار پیرتر ها و مسن ها بود. قهوه خانه ها ، میزبان پیرمرد هایی بودند که برای خستگی در کردن، روی صندلی می نشتند و همزمان با نوشیدن چای، پکی هم به قلیان می زدند و مشغول گپ با دیگران می شدند. امروزه، علاوه بر این بیشتر به عنوان یک تفریح روزمره، میان جوانان ایرانی شایع شده است. مغازه هایی هم در شهر ها باز شده که خود قلیان را در شکل های مختلف، و البته به تازگی با سیستمی مدرن تر که با واشر های پلاستیکی آب بندی می شود به فروش می رسانند.

قلیان هایی که در حال حاضر رواج پیدا کرده، از نوع آذربایجانی هستند. از طرف دیگر، قلیان سنتی ترین نوع استعمال دخانیات در ایران است. هنوز هم قلیان‌های ساخت دزفول بهترین شهرت رو تو جنوب و غرب کشور دارد. اگر به میهمانی آن ها بروید، پذیرایی با قلیان عزت نهادن به میهمان محسوب می شود و جایگاهی فراتر از استعمال دخانیات دارد.

اما در تهران و شهر های بزرگ، برای کشیدن قلیان یا باید سری به قهوه خانه های پیرمردی بزنید، که دود سیگار و قلیان سراسر آن جا را گرفته که در آن صورت با کمتر از 400-500 تومان می توانید قلیانی بکشید و چایی بنوشید. قلیان های سنگین از نوع خوانسار و کاشان و حکان، که یک پک آن برای یک جوان قلیان کش امروزی، بسیار سنگین است در این پاتوق ها عرضه می شود. به همین خاطر است که جوانان کمتر به این اماکن علاقه نشان می دهند. آن ها یا به سراغ کافی شاپ هایی می روند که با قلیان هم از مشتری ها پذیرایی می کنند یا آن که راه را به طرف حومه ی تهران، یعنی دربند و سربند و فرحزاد و امثال آن کج می کنند. باغ هایی با هوایی مناسب، که نه مثل کافی شاپ ها و سفره خانه های سنتی سخت گیری های معمول را دارند و نه آن که نیاز است که برای هر قلیان، 5 هزار تومان هزینه کنند. در این جا معمولا دختر ها هم می توانند با هزار و پانصد تومان یک قلیان چاق شده ی سبک با اسانس میوه سفارش بدهند و با هزار تومان اضافه تر یک قوری چای و مقداری نبات نیز در اختیار داشته باشند.

برخی از قلیانی های قدیمی تر می گویند که شنیده اند شاه عباس با قلیان مخالف بود و سعی می کرد که این عادت را از ایرانیان براندازد. چرا که در آن زمان، قلیان به حدی رواج پیدا کرده بود که سران دولت در سفر و گردش قلیان همراه می برندند و سواره هم پکی به آن می زدند. یک روز شاه عباس، در جمعی از سران کشور، دستور می دهد تا به جای تنباکو، از پهن اسب استفاده شود. سپس رو به میهمانان کرد و از کیفیت آن تعریف کرد و این که آن را از همدان سفارش داده است. همه کشیدند و به به و چه چه راه افتاد. سپس شاه عباس می گوید :«مرده شوى چیزى را ببرد که نمى‏توان آن را از پِهن تشخیص داد!» و از همین روی است که این روز ها کلاسیک ترین قلیان ها، آن هایی هستند که عکس شاه عباس روی آن نقش بسته و نگاهش به سوی فردی است که قلیان می کشد.

تعداد زیادی از مردم ایران و دیگر کشور های خاورمیانه کشیدن قلیان را برخلاف دیگر دخانیات یک تابو نمی دانند. آن ها در سفر، در جنگل ، کنار دریا و حتا پیست دوچرخه سواری هم می توان افرادی را یافت که از قلیان کشیدن غافل نشده اند.

اگرچه شاه عباس صفوی، از روی عدم علاقه ی شخصی نسبت به دخانیات با آن مخالف بود، اینک دلایل بی شماری برای ممنوعیت آن فهرست می شود.

خدیجه محصلی، کارشناس مسئول دخانیات وزارت بهداشت به خبرگزاری فارس می گوید که : (( حدود12درصد جمعیت بالای 15 سال کشور محصولات دخانی را مصرف می‌کنند و 15درصد نوجوانان بین 13 تا 15 سال نیز کشیدن قلیان را تجربه کرده‌اند البته میزان مصرف سیگار در این گروه سنی حدود 3 درصد است اما با توجه به این‌که مضرات قلیان بسیار بیش از سیگار است و نیز با توجه به این‌که قلیان دروازه ورود نوجوان به مصرف سایر مواد دخانی است این آمار هشدار دهنده است.))

این آمار اغراق شده به نظر نمی رسد، کافی است به یکی از مراکز تجمع جوانان سری زده و میانگین سنی را محاسبه کنید. برای خیلی از رستوران دار ها، عرضه ی قلیان بخش عمده ای از سود روزانه را تشکیل می دهد. چرا که این مساله خرج چندانی بر نمی دارد و البته به قیمت خوبی هم به فروش می رسد.

سپیده ، دختر جوانی ست که ترجیح می دهد در طبیعت قلیان بکشد، او می گوید که از حالت قلیان کشیدن خوشش می آید. ماهی یک بار با دوستانش دور هم جمع می شوند و قلیان با طعم هلو می کشند.

به باور حمید، جوان دیگری که روی تخت یک رستوران دربند به پشتی ها تکیه داده و پک های عمیقی می زند، ممنوعیت کشیدن قلیان، ممکن است برای دختر ها محدودیت ایجاد کند. اما پسر ها از این بابت مشکلی نخواهند داشت. چرا که آن ها می توانند به خارج از شهر رفته و در آن جا با خیال راحت قلیان بکشند.

کمی دور تر از حمید، رضا نشسته و رویش را آن طرف کرده . می گوید که بهادود قلیان مشکل دارد و نمی تواند آن را تحمل کند. اما به خاطر رفقا مجبور شده به این جا بیاید.

مزدک، دانشجوی کامپیوتر است. او می گوید که قلیان نمی کشد، مشکل او هم فقط ضرر آن به سلامتی نیست. او می گوید که از وابستگی گریزان است. می خندد و می گوید همین یک اعتیادی که به اینترنت و بازی های کامپیوتری دارد برای هفت پشتش کافی ست. برای همین می ترسم به چیز جدیدی معتاد بشم.

آرزو، لیانسش را در رشته مدیریت گرفته. می گوید که من از دوران دانشجویی قلیان کشیدن را شروع کردم. با سه نفر دیگر در یکی از شهرستان ها هم خانه بوده و در آن جا تصمیم می گیرند قلیان بکشند. او درباره ی ممنوعیت قلیان می گوید که چه فرقی می کند ؟ دو سه سال است که در بیشتر رستوران های سنتی شهر، تابلویی با این عبارت به چشم می خورد : ((کشیدن قلیان برای خانم ها و افراد زیر 18 سال ممنوع است.)) اما آیا آماری درباره ی کاهش مصرف قلیان ارائه شده ؟ هنوز که هنوز است دور هم جمع می شویم و قلیان می کشیم. او در پاسخ به این که به ضرر آن هم فکر می کند یا نه می گوید که به نظرش قلیان بهتر از سیگار است. چون بسیاری از ضرر های تنباکو از طریق آب قلیان گرفته می شود. باوری که تحقیقات پزشکی به جرات رد می کند. سازمان جهانی بهداشت در این باره اعلام کرد که مقدار نیکوتین موجود در یک وعده ی کشیدن قلیان، با یک بسته ی کامل سیگار برابر ی می کند. است.

سایت سلامت نیوز، از حسین جزایری، مدیر منطقه ای سازمان بهداشت جهانی نقل می کند که این باور غلط از ده ها سال قبل رواج پیدا کرده و مردم فکر می کنند زیان و اعتیاد قلیان کمتر از سیگار است، حال آن که سخت در اشتباه هستند. آن ها باید بدانند که تمامی زیان های ناشی از استعمال سیگار در استعمال قلیان نیز وجو دارد.

دکتر محمد رضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با دخانیات در گفتگو با هم میهن رضایت خود را از اجرای این طرح به طور قاطع اعلام می کند. او طرح جمع آوری قلیان ها را کاملا عملی می داند و می گوید پیش از این هم جواب داده است. او می گوید که اگر تنها ما اقداماتی را انجام دهیم و صدا و سیما، روزنامه ها و دیگر رسانه ها همراهی نکنند فایده ای نخواهد داشت و چه بسا بدتر شود.

او درباره ی نوع کمکی که رسانه ها می توانند بکنند می گوید که آن ها باید تببین کنند که چرا مصرف مواد دخانی، و در این جا قلیان بد است، خانواده ها بفهمند. طرح هم باید ادامه داشته باشد. نمی توانیم رهایش کنیم، بدتر می شود. اگر ما بچه ها را توجیه نکنیم عکس العمل بدتری نشان می دهند باید با این بلای خانواده مقابله کرد.

دکتر مسجدی، در ارتباط با این که در صورت چنین برخوردی، احتمال تغییر مصرف به مواد دخانی و یا مخدر دیگر چقدر وجود دارد این نظریه را رد کرد و گفت اکثر مصرف های خطرناک تر از سیگار و قلیان شروع می شود. وقتی این ها را نکشند، احساس نیاز به آن ها هم پیدا نمی کنند.

علی عبداللهی نیا، مسوول واحد پژوهش جمعیت مبارزه بااستعمال دخانیات ایران نیز به خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران گفته است : ((مصرف قلیان موجب بروز سرطان‌های مختلف به ویژه ریه و بیماری‌های قلبی و تنفسی می‌شود و باعث اعتیاد به نیکوتین و در مقایسه با دیگر مواد دخانی ، مصرف بیشتر آن باعث اعتیاد بیشتر می‌شود.‌استفاده مشترک ازقسمت دهانی قلیان هم موجب انتقال بیماری‌های واگیرداری چون سل و هپاتیت است . گفت : باوجود این همه خطرات، تهدیدکنندگان سلامت ، با طعم‌دار کردن توتون قلیان اغلب آن را بسیار مطبوع جلوه می‌دهند و موجب روآوردن برخی مردم به‌ویژه‌جوانان به‌مصرف قلیان می‌شوند.

عبدالهی نیا به مغازه های تازه تاسیس تاکید کرد که افزایش مغازه‌های مجللی که تنها به عرضه ابزار مصرف دخانیات از جمله قلیان، چپق ، پیپ و غیره مبادرت می‌کنند، اتفاق نامبارکی‌است که تنها و تنها موجب انتشار بیماری‌ها وافزایش سرطان ها در سطح جامعه می‌شود.

بسیاری از جوان های ایرانی، از طبقات اقتصادی و اجتماعی مختلف، به شب نشینی هایی در رستوران های مختلف عادت کرده اند که قلیان ها هم پای ثابت آن بوده اند. باید دید چنین طرحی، چقدر می تواند آن ها را از این عادت بیاندازد.

سه چهار جوان سوار بر ماشین، از دربان یک رستوران که نام باغچه ی خیابانی به خود گرفته می پرسند قلیان دارین؟ به محض تکان دادن سر دربان، غرولند کنان، گاز داده و می روند. کسی نمی داند که آن ها جلوی نزدیک ترین دکه ی روزنامه فروشی، برای خریدن بسته ی سیگار ترمز می زنند یا نه.

http://www.pendar.net/story/4085/

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

قلیان به شهادت تاریخ، سنن غیر ایرانی که به ایران وارد شده

به شهادت تاریخ، سنن غیر ایرانی که به ایران وارد شده، یا احتمالاً تحمیل گردیده، پس از مدتی آنچنان رنگ ایرانی به خود گرفته، که صاحبان اصلی آن، توانائی شناختن آنرا نداشته اند. زیرا ایرانی آنرا مطابق ذوق لطیف خود دگرگون ساخته است. این دگرگونی بیشتر در نتیجه ذوق زیباپسند ایرانیان بوده، که همیشه و در همه حال زندگی را با هنر آمیخته اند.

از مواردی که می توان بر این موضوع شاهد آورد دخانیات، یعنی توتون و تنباکو، و روش دود کردن آن است.

برای درک بهتر دگرگونی و آمیختگی امر بکار بردن دخانیات، با زیبائی و هنر، بد نیست که چند قرن به عقب برگردیم، تا بدانیم که، توتون و تنباکو از کجا وارد تمدن بشر گردیده، و چگونه راه خود را باز و طی کرده است و این کار را همت آقای محمد حسن سمسار به انجام می رساند:

در سال 1492 میلادی وقتیکه کاشف بزرگ ، کریستف کلمب، پس از ماهها تلاش و کوشش، در کنار جزیره‌ای که امروز به کوبا مشهور است لنگر انداخت، با جهانی روبرو شد که تازگی‌های فراوانی برای او داشت. او و همراهانش در این جزیره ناشناس دیدنیهای جدیدی مشاهده کردند. آنها «دیدند بومیها لوله ای از برگ خشک گیاهی که به هم پیچیده اند در دست دارند، شبیه به لوله آتش بازی که اطفال در عید بازی می کنند. یک سر آنرا آتش زده، و سر دیگر را می مکند، و دود آنرا با هوا استنشاق می کنند. این استنشاق دود، یک نوع مستی و رخوت ایجاد می کرد، و انسان خستگی را حس نمی نمود. این لوله‌ها را بومیان تاباکوس می نامیدند».به این ترتیب دریانوردان اسپانی اولین بار توتون را شناخته و به تقلید از بومیان بکشیدن آن پرداختند. کریستف کلمب هرگز فکر نمی کرد، این لوله های شبیه به اسباب بازی کودکان، روزی هم‌نشین و همدم گروه بسیار زیادی از مردم جهان خواهد گردید.

کریستف کلمب نمی توانست ، در مغز خود مجسم سازد، که قرنها بعد، این هدیه دنیای جدید، پول و سلامت مردم متمدن را بصورت دود به آسمان خواهد فرستاد. و باز او فکر نمی کرد که، قرنها پس از او نهضتی عظیم برای جلوگیری از استعمال این هیولای سیاه برپا خواهد گردید. و این لوله شبه به اسباب بازی کودکان «میخ تابوت»لقب خواهد گرفت.

گفتیم که برای اولین بار اسپانیولی‌ها، در جزیره کوبا با توتون و تنباکو آشنا شدند. بومیان امریکا، با این گیاه بومی سرزمین خود از دیر باز آشنا بودند، و از آن بعنوان وسیله دود کردن استفاده می کردند . طرز استفاده آنها از توتون بدین قرار بود که، مقداری از آن را در برگ های ذرت می ریختند و نوعی سیگار، شبیه به سیگار برگ می ساختند.

روش دیگری نیز برای کشیدن توتون به کار می بردند، و آن بدین طریق بوده که، مقداری توتون در نی یا استخوان ریخته آن را آتش می‌زدند و می‌کشیدند، و این روشی است که بعدها سبب ایجاد پیپ در غرب و چپق در شرق گردید.

در اعیاد و یا مراسم دیگر نیز، بومیان بوته های تنباکو را، با برگ و ساقه روی هم انباشته و آتش می زدند، و در اطراف آن بدست افشانی می پرداختند.

احتمالاً تنباکو بعنوان دارو نیز مورد مصرف داشته است. بومیان آمریکا، زهری نیز از تنباکو می گرفتند که نوک نیزه های خود را با آن زهر آلود می ساختند. این ارمغان دنیای جدید در قرن 16 به اسپانیا برده شد و پس از آن در سایر کشورهای اروپا پراکنده گردید. در سال 1586 سر والتر رالی مشهور به «پدر آمریکای انگلیس»در زمان سلطنت الیزابت اول، کشیدن پیپ را که در آمریکا با آن آشنا شده بود به انگلستان آورد، و دود کشی با سرعت سرسام آوری در انگلستان و سایر نقاط جهان در قرن 16 رواج یافت. حیرت آور آنکه سر والتر رالی، آنچنان به کشیدن پیپ معتاد شد، که هنگامی که در سال 1618 او را به جرم خیانت و شرکت در توطئه اعدام می‌کردند، پیپ در گوش دهان داشت.

کشیدن توتون مانند همه چیز جدید دیگر، با مخالفت شدید عده‌ای روبرو گردید. در رأس مخالفین دودکشی در اروپا، کشیشان قرار داشتند که دودکشان را به بی‌دینی و زندقه متهم ساختند. اما این تهمت نتوانست از توسعه دودکشی جلوگیری کند. به زودی دودکشی چون مرضی همه‌گیر از اروپا به آسیا و آفریقا سرایت کرد، و در قرن 17 میلادی کشیدن توتون در سراسر مشرق گسترش یافت .اما در شرق نیز دودکشی مواجه با مخالفتهای شدیدشد.

سلطان مراد خان چهارم، به فتوای ملایان، هزاران بیگناه را به جرم کشیدن توتون به دیار نیستی فرستاد. دودکشان در سلک مرتدین به حساب آمدند، و در ریختن خون آنها مباح گردید. در مدت سلطنت سلطان مراد خان (1033 ـ 1048) با قساوت هرچه بیشتر، دود کشان امپراتوری اسلامی به زیر تیغ جلاد رفتند. اما نتیجه ای حاصل نشد. پس از مرگ او کشیدن چپق با شدت هرچه تمام‌تر توسعه یافت و تجارت پر سود توتون رونق گرفت. باین ترتیب مبارزه خونین به سود توتون خاتمه یافت. دولت عثمانی ناچار کشیدن توتون را آزاد کرد و بر تجارت آن مالیات بست.

در روسیه نیز وضع به همین منوال بود و مدتی دودکشی با مخالفت روبرو شد.

توتون و تنباکو در ایران

تاریخ قطعی ورود تنباکو به ایران را نمی توان تعیین کرد. ولی بی شک توتون و تنباکو همراه با دست اندازی پرتقالی‌ها به خلیج فارس (913 هجری قمری) به ایران وارد گردیده است. اما طرز استفاده توتون و تنباکو در ایران تغییر یافت و ایرانیان لوازمی برابر ذوق خود برای دودکشی ایجاد کردند.

وسیله‌ای که اروپاییان برای دود کردن به کار می‌بردند، عبارت بود از پیپهای کوچکی که از فلز یا سفال یک پارچه ساخته می‌شد.

در ایران این پیپها اقتباس شد و به صورت چپقهای دسته بلند درآمد. چنانکه در ویژگیهای زندگی ایرانی گفتیم، این وسیله کشیدن توتون نیز با ذوق و هنر ایرانی در هم آمیخت، و پیپ ساده تبدیل به چپق گردید، و در تزیین آن سلیقه خاص ایرانی به کار رفت و چپق های ایرانی با انواع مختلف تزیینات آراسته گردید.

علاوه بر چپق که تقلیدی از پیپ فرنگی بود، وسیله دیگری برای دود کردن تنباکو به ننام قلیان توسط ایرانیان اختراع و ایجاد گردید.

قدیم‌ترین ذکری که از قلیان در ادبیات فارسی شده، این رباعی‌ها از اهلی شیرازی است که در سال 942 هجری قمری در گذشته است.

«قلیان ز لب تو بهره ور می گردد» «نی در دهن تو نیشکر می گردد»

«بر گرد رخ تو دود تنباکو نیست» «ابریست که بر گرد قمر می گردد.»

بنابراین می توان گفت که در سال 942، یعنی 29 سال پس از ورود پرتقالی‌ها به خلیج فارس، قلیان کشیدن در ایران رواج یافته است.

شعرای دیگر قرن دهم هجری نیز اشعاری درباره قلیان دارند.

«قلیان که بر دست چو گل جای نمود» «هر دو بر او شمع نهد سر به سجود»

«گلزار دماغ شعله آشامان را» «سرچشمه آتش است و فواره دود» میر الهی

«کمتر باشد مرا غم تنهایی» «مأیوس شدم به عالم تنهایی»

«صحبت به کسی گو، که اگر نیست چه باک» «قلیان کافیست همدم تنهایی» باسطی

«من و صد آه و افغان و، نی صد بوسه بر لعلش» «هزاران پیچ و تابم داد از این قلیان کشیدنها»

«با قرچلمی(1) چو نافه آهو کو» «چون فاخته تا چند زنم کو کو کو»

«در محشر اگر آتش دوزخ بینم» «فریاد برآورم که تنباکو کو» باقر کاشی

اولین تصویری که از قلیان به وسیله هنرمندان ایرانی کشیده شده، احتمالاً ‌تصویر نشمی کماندار کار رضا عباسی، نقاش مشهور دربار شاه عباس بزرگ است، که تا اواخر نیمه اول قرن یازدهم هجری زنده بوده است.

قلیان وسیله‌ای کاملاً جدید و ابتکاری بود، و اروپاییان از آن هیچ گونه اطلاعی نداشتند. این بی‌اطلاعی را می‌توان از شرحی که تاورنیه و شاردن از قلیان داده اند درک کرد.

تاورنیه می نویسد: «ایرانیان تنباکو را با دستگاهی کاملاً اختصاصی می‌کشند. در کوزه گلی دهان گشادی به قطر سه انگشت، تنه قلیانی از چوب یا نقره که سوراخی در وسط دارد قرار می دهند، و بر سر آن مقدار تنباکوی نم‌دار با کمی آتش می گذارند، و در زیر قلیان سوراخ ممتدی است که، در حالی که نفس را بالا می کشند، دود تنباکو با شدت از امتداد سوراخ پایین آمده و داخل آب که به رنگهای مختلف میآمیزد(2) داخل می‌شود. این کوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود که در آب است به سطح می آید و هنگامیکه نفس را بالا می کشند، از نی قلیان دود به دهان وارد می‌شود. به واسطه آبی که به قلیان می ریزند دود تنباکو تصفیه می شود و کمتر ضرر می رساند. والا با این همه قلیان که می‌کشند، مقاومت برای آنها غیر ممکن است. ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به کشیدن تنباکو کرده اند، که کاسبی که باید روزی پنج شاهی خرج کند، سه شاهی آن را به مصرف تنباکو می‌رسانند. می‌گویند اگر تنباکو نمی داشتیم چطور ممکن بود کیف و دماغ داشته باشیم.»

«ایرانیان چنان به تنباکو عادت کرده اند که محال است بتوانند از آن صرف نظر کنند. اول چیزی که در سر سفره می‌آورند قلیان است و قهوه، که عیش خود را با آن شروع می کنند.

در ماه رمضان و ایام صوم بزرگ، اول چیزی که برای افطار حاضر می کنند قلیان است، و بعضی‌ها خود اقرار دارند که استعمال این قدر دود برای آنها مضر است اما می‌گویند چه کنیم عادت شده است.»

تاورنیه نوشته است که شاه صفی خود چپق می کشید و درباره حاکم قم و خشم شاه صفی، و مجازات او می نویسد«پسر آن خان که جوان متشخصی بود و از مقربین پادشاه، همیشه در حضور بود، و چپق و توتون شاه را بایستی با دست خود به او بدهد، و این از مشاغل خیلی محترم دربار ایران است.» این نوشته تاورنیه می‌رساند که از این زمان سمت مخصوصی به نام قلیان دار یا چپق دار در دربار ایران به وجود آمده است.

شاردن در این باره می نویسد:«توتون از ایران به هند صادر می گردد.» «طرز تهیه توتون در ایران برای ممالک ما (اروپا) مجهول می باشد. و دود کردن این نبات، در ایران و هندوستان اصول کاملاً خاصی دارد. هوای این سرزمین (ایران) بسیار گرمتر و خشک‌تر از اروپا و ترکیه است، و افکار و اندیشه های دقیق تر می باشد. لذا اگر بنا بود که مثل ما تدخین کنند، تنباکو آنها را سرگیجه می‌آورد. چون ایرانیان مدام دود می کنند، دود را از تنگ آبی عبور می دهند. اینگونه چپق‌ها را قلیان می‌نامند. چنانکه ملاحظه می‌فرمائید بالای بطری (کوزه قلیان) سر چپق (قلیان) که سفالی یا فلزی است، به وسیله لوله‌ای که منتهی‌الیه آن داخل آب شده تعبیه گشته است. در زیر کوزه قلیان چهارپایه‌ای وجود دارد که شبیه زیری بعضی شمعدانها است.

چپق و یا پیپی که به وسیله آن دود کشیده می شود، به لوله مذکور متصل می شود. هنگامی که میل تدخین دارند اندکی تنباکو را که بسیار ریز سائیده شده، خیس می کنند، و در سر قلیان قرار می دهند، تا به سرعت سوخته نشود.

آنگاه دو یا سه قطعه زغال مشتعل کوچک را بر روی آن می گذارند، و دود را می کشند که داخل آب گردد، و در آن چرخ می‌خورد، و بلافاصله به دهان وارد می شود. البته هم مطبوع و هم گوارا ، و هم از تندی و خشونت و غلظت تنباکو کاسته

شده، و تصفیه گردیده است. مشاهده می شود اشخاصی که اشتهای خوب دارند غلیان عظیم و غرغر زیادی با کشش هوا در آن قلیان راه می اندازند.

این بطری‌ها (کوزه قلیان) را معمولاً برای حسن منظر مملو از گل می‌کنند، و اقلاً روزی یک بار آب آن را که در نتیجه تأثیر جوهر تنباکو فاسد و بدبو گشته تعویض می کنند.

من آزموده‌ام که، یک قدح از این آب، داروی سریع و بسیار مؤثر قی آوری می باشد. اشتیاق جنون آمیز به توتون و تنباکو یک نوع عادت زشتی است که تقریباً سر تا سر جهان را گرفته است.»

«مردمان مغرب زمین چنانکه معلوم است به طریق مختلف آن را استعمال می‌نمایند. دود می‌کنند، برگ برگ می‌جوند، به شکل گرد مصرف می‌کنند. و بعضی از اقوام مانند پرتقالی‌ها مدام بینی خود را با آن پر می‌دارند (انفیه می‌کشند(3)).

خلق های مشرق زمین توتون و تنباکو را فقط دود می کنند. ولی اکثر آنان مخصوصاً ایرانیان، با همان حرص و ولع اروپائیان، مدام لوله قلیان در دهانشان می باشد». این تمایل شدید به کشیدن قلیان به جائی رسید که در حال سواری نیز قلیان کشیدن مرسوم بوده است. شاردن می نویسد که «حتی در مدارس استاد و شاگرد هر دو در حین مطالعه عمیق و دقیق خود لوله قلیان را در دهان دارند.»

بنابراین باید گفت که، چپق و قلیان هر دو در نیمه اول قرن دهم هجری در ایران رواج یافته است. در سلطنت شاه عباس بزرگ کشیدن چپق و قلیان متداول بود

بنابراین باید گفت که، چپق و قلیان هر دو در نیمه اول قرن دهم هجری در ایران رواج یافته است. در سلطنت شاه عباس بزرگ کشیدن چپق و قلیان متداول بود.

اولئاریوس که در سال 1046 در ایران بوده می‌نویسد که «چندین گونه ظرف قلیان در ایران ساخته می‌شد. شیشه‌ای، کوزه ای، از جوز هندی (نارگیله)، کدوئی که تا نیمه آب می شد و گاهی در آن عطر می‌ریختند». شخص شاه عباس از دود قلیان و چپق تنفر داشت، و این موضوع از حکایاتی که درباره او نقل می کنند پیداست. شاه عباس در موارد متعدد کوشید که از کشیدن قلیان جلوگیری کند، اما هرگز موفق نگردید.

شاردن در سفرنامه خود می‌نویسد که، شاه عباس بسیار کوشید تا از استعمال قلیان در بین مردم جلوگیری کند. برای این کار، روزی در مجلسی رسمی دستور داد که به جای تنباکو قلیان مهمانان را با پهن چاق کنند، و سپس در حالیکه آنان مشغول کشیدن قلیان خود بودند گفت که، این تنباکو را که وزیر همدان برای من فرستاده است و ادعا می کند که بهترین تنباکوی دنیاست، چگونه است؟ آنان همگی از این تنباکو تعریف کردند. آنگاه شاه خطاب به آنان گفت «مرده شوی چیزی را ببرد که نمی توان آن را از پهن تشخیص داد». سرانجام کار مخالفت شاه عباس بزرگ با تنباکو به تحریم آن کشید، و هنگامیکه در گرجستان متوجه شد، سربازان او پول خود را صرف کشیدن تنباکو و توتون می کنند آن را ممنوع ساخت، و تجاری را که توتون و تنباکو به اردوی او آورده بودند با تنباکوی خود یک جا سوختند، و سربازانی که مرتکب کشیدن توتون و تنباکو می شدند بینی و لبانشان را می بریدند.

پس از مرگ شاه عباس بزرگ دوباره کشیدن قلیان و چپق رونق گرفت. شاه صفی جانشین شاه عباس بزرگ خود چپق می کشید. در زمان او یکبار دیگر مبارزه علیه کشیدن قلیان آغاز گردید. چنانکه او هوس کرده بود که، از نوشیدن شراب نیز جلوگیری کند. اما مانع عمده این کار در آمد گزافی بود که از راه مالیات عاید خزانه دولت میشد. در این مالیات اصفهان از بابت توتون و تنباکو در حدود 40000 تومان و مالیات تبریز 20000 تومان و شیراز 12000 تومان بود. با توجه باین ارقام و ارزش تومان صفوی که چند صد برابر تومان امروز است میتوان به مقدار مصرف توتون و تنباکو در این شهرها پی برد.

درباره علاقه شدید ایرانیان به قلیان و چپق مختصری اشاره شد.

اما در اینجا لازم است گفته شود، ایرانیان در هنگام سواری و مسافرت نیز از این کار فارغ نبودند، و رنج سفر را با کشیدن قلیان بر خود آسان می کردند. معمولاً وقتی یکی از بزرگان به سفر می رفت همراه با سایر خدمه او، خدمتگزار مخصوصی نیز دستگاه (قبل منقل) را با اسب حمل می‌کرد.

در این دستگاه لوازم مربوط به قلیان حمل میکردند، و در ضمن ظرف مخصوصی که در آن آتش را در حال اشتعال حفظ میکرد، با خود همراه داشت. وقتی که ارباب می خواست قلیان بکشد او قلیان را آماده ساخته و در دست خود می‌گرفت، و نی پیچ را به دست ارباب می داد، تا به آسانی به کشیدن قلیان مشغول شود.

نمونه این وضع قلیان کشیدن را، می‌توان در مسافرت محمد رضا بیگ سفیر شاه سلطان حسین به دربار لوئی چهاردهم دید. محمد رضا بیگ در تمام مجالس رسمی قلیان خود را زیر لب داشت، و همیشه دو افسر ایرانی در رکاب او حرکت می کردند که یکی حامل قلیان، و دیگری حامل شمشیر او بود.

در مهمانیهای رسمی ،او به رسم ایرانیان برمخده تکیه میکرد ، و قلیان میکشید ، وحتی این کار را در اپرای مارسی نیز ترک نکرد. نویسنده سفر نامه محمد رضا بیگ مینویسد:

«بامداد 19 فوریه سپهبد مایتون»(4) و بریتون(5) برای مشایعت سفیر ایران به مهمانخانه سفیران آمدند، و او را خوشرو و مهربان یافتند. سفیر ایران آنرا مورد تکریم فراوان قرار داد، و خواهش کرد کمی استراحت کنند، تا او جامه تشریفاتی خود را در بر کند، و هنگام سوار شدن بر کالسگه نیز آنرا بر خود مقدم داشت، و با حالتی خوش و چهره‌ای گشاده در میان آن دو قرار گرفت، و پادری مترجم نیز بر صندلی مقابل نشست، و باین ترتیب موکب سفیر ایران با شکوه بسیار، در میان بانگهای شادی براه افتاد. محمد رضا بیک دستور داد که کالسگه را قدری آهسته تر برانند، تا بتواند به آسودگی قلیان خود را بکشد، و غلامی که سوار قلیان او را همراه کالسگه میآورد، لوله پیچ را از پنجره به درون کالسگه تقدیم ارباب خود کرد، و سفیر با آرامش و متانت بسیار بکشیدن قلیان پرداخت.» باین ترتیب سفیر ایران بوسیله کالسگه سلطنتی از پاریس عازم ورسای گردید(6).

چنانکه گذشت ، دود کشیدن در میان پادشاهان صفوی به کشیدن قلیان معتاد بودند. تصاویر موجود از کریم خان زند وکیل الرعایا و فتحعلی شاه قاجار نشان می دهد که این دو پادشاه قلیان می‌کشیدند.کشیدن قلیان در سلامهای رسمی دوره قاجاریه نیز تا مدتی معمول بود، و قلیان سلام شاهان قاجار هم اکنون در موزه جواهرات سلطنتی نگاهداری می‌شود. در مجالس عادی نیز قلیان کشیدن رواج کامل داشت، و بزرگان و علما هر یک قلیان‌چی مخصوصی داشتند که در کلیه مجالس همراه آنها بودند.

در این قبیل محافل به نسبت مقام افراد قلیان آنها را

زودتر می آوردند، و جمع بخصوصی در این مورد دارای حساسیتی خاص بودند و چه بسیار رنجشها که بر اثر همین دیر وزود آوردن قلیان ایجاد میگردید،.(7)

قبل از اینکه به شرح انواع قلیان و تزئینات مربوط به آن بپردازیم، لازم است قطعات مختلف قلیان را بشناسیم.

قلیان معمولاً از بادگیر، سر قلیان، تنه، میلاب، نی و کوزه تشکیل می شود.

هر یک از این قطعات، از جنس‌های مختلف ساخته شده، و تزئیناتی ویژه خود داشت.

قلیان بر حسب نوع مصرف و احتیاج، به اندازه‌ها و اشکال گوناگون ساخته می شد.

قلیانهائی که معمولاً در منازل مورد استفاده بود، اغلب بزرگتر، بلندتر و سنگین‌تر از انواعی بود که به وسیله اشخاص حمل می‌گردید.

اما از نظر کلی دو نوع مشخص قلیان را می‌توان نام برد. اول قلیانهائی که دارای کوزه‌های عادی بودند. دوم قلیانهای نارگیله.

نوع اول معمولاً در منازل مورد استفاده بود، و نوع دوم را هم در منازل استفاده می کردند، و هم در هنگام گردش و سواری. به خصوص نارگیله‌های کوچک را به سبب سبکی وزن می‌توانستند همه جا با خود ببرند.

جنس قلیانها نیز متفاوت بود، گاهی کلیه اجزاء قلیان را از طلا یا نقره می‌ساختند، و آن را دانه نشان می‌کردند. قلیانهایی که از سایر فلزات مانند برنج ساخته می شد، اغلب مطلا گردیده یا روی آنرا نقاشی می‌کردند.

تعداد قلیانهایی که از جنس، به خصوص فلز ساخته می شد، کمتر بود و بیشتر قطعات قلیان را از جنس های گوناگون می‌ساختند، که اینک به شرح جنس و نوع تزئینات آنها می پردازیم

کوزه قلیانها

کوزه قلیانها از جنس شیشه، سفال، چوب، سنگ، کدو، چینی، نارگیل و جز آن ساخته می‌شد. هر یک از این کوزه قلیانها تزئیناتی ویژه خود داشت.

کوزه‌های شیشه‌ای، نقاشی شده، سفالی، لعاب داده و نقش‌دار، چوبی و سنگی کنده‌کاری شده، و کوزه‌های فلزی ملیله کاری و طلا کوبی و دانه نشان، یا قلم‌زده بودند.

تنه قلیان

قسمت دوم قلیان شامل تنه یا بدنه قلیان است، که از فلز یا بیشتر از چوب ساخته می شد. تنه‌های فلزی اگر از فلزات گرانقیمت مانند طلا و نقره ساخته شده، و دانه نشان یا ملیله کاری می‌گردید و اگر از فلزات ارزان، مانند برنج ساخته می شد، آن را مطلا کرده یا روی آنرا نقاشی می‌کردند.

معمولاً قلیانهایی که دارای بدنه فلزی بودند سر قلیان و بادگیر آن را چسبیده به تنه می ساختند.

توجه به تزیین قلیان را می توان در تصاویر موجود ملاحظه کرد. تنه قلیان مطلا، علاوه بر آنکه تماماً مشبک ساخته شده، انتهای میلاب آن نیز که در کوزه، داخل آب قرار می گیرد مینا کاری شده است.

تزئینات تنه‌های ساخته شده از چوب، به طور کلی شامل کنده کاری است که اغلب بسیار پر کار و جالب توجه است. نی و میلاب قلیانها اغلب از جنس بدنه قلیان ساخته می شد. نی پیچ نیز به سبب حالت فلزی و نرمش خاص، مورد مصرف بسیار داشت.

سر قلیان

سر قلیان شامل دو قسمت است: قسمتی که برای اتصال به تنه قلیان است، و قسمت قیف مانند که جای تنباکو و آتش می‌باشد. این دو قسمت را گاهی از یک جنس و زمانی متفاوت می‌ساختند.

معمولاً قسمت زیرین از چوب و قسمت بالائی از چینی، سفال و یا فلز است. ولی در هر حال قسمت بالائی در همه سر قلیانها دارای تزییناتی می‌باشد، و سر قلیان‌ها همگی دانه نشان یا مینا کاری شده و یا کنده کاری شده‌اند.

برای تزیین سر قلیانها، اغلب زنجیرهای ظریفی نیز به اطراف آن آویزان می کردند.

بادگیرها به طور کلی از جنس نقره ساخته می شد و اغلب مشبک و کنگره دار بود.

چپق

چپق که وسیله دیگری برای دود کردن بود، اگر چه در ابتدا حتی بعضی از پادشاهان مانند شاه صفی از آن استفاده می‌کردند، اما بتدریج از مقام و منزلت آن کاسته شد، و بیشتر مورد استفاده مردم عادی قرار گرفت.

چنانکه این وضع امروز نیز در ایران وجود دارد.

اما نباید تصور کرد که، چون چپق وسیله دود کردن مردم عادی بود، از تزیین بی‌بهره ماند. به عکس انواع و اقسام تزیینات در ساختمان چپق به کار رفت. این تزیینات بیشتر شامل چوب چپق‌ها بود، که گاهی کوتاه و زمانی به بلندی یک متر میرسید.

ساختن چوب چپق و سر چپق نقره، امری عادی بود، و بسیاری از چپق‌ها، دارای سر چپق و چوب نقره قلم‌زده ،یا کنده کاری بودند. زمانی نیز چپق را از فولاد می ساختند، و روی آنرا طلا کوب یا نقره کوب میکردند.

چوب چپق‌های خاتم‌کاری ، یا منبت کاری نیز معمول و متداول بود.

دانه نشان کردن چپق با سنگهای قیمتی بخصوص فیروزه از دیر باز رواج داشت و هنوز نیز دیده می‌شود.

با رواج روز افزون سیگار که از حجم ،وزن و سهولت دود کردن بر چپق و قلیان برتری داشت، روز بروز بر تعداد کسانیکه از این وسیله جدید دود کردن استفاده می کردند افزوده شد. ناچار به مرور از توجه مردم به چپق و قلیان کاسته گردید.

تا جائی که امروز این دو وسیله تا حدی منسوج شده به حساب میآید. اما برای دود کردن سیگار نیز، ابزار و وسایل زیبای جدیدی ساخته شده. مثلاً چوب سیگارهایی از جنس سنگ تراش دار و یا از نقره ملیله کاری با سری از کهربا ساخته شده.

جعبه‌های س بتکر (توباکوس) بودند زنده میشدند، قادر نبودند بفهمند که، این وسیله سر تا پا تزئین شده از طلا و نقره و فیروزه و یا یاقوت برای دود کردن تنباکو است.

توتون واژه ای ترکی است بمعنی دود.

چپق ترکی شده واژه چوبک فارسی است.

قلیان یا غلیان را بعضی اعتقاد دارند بسبب آنکه حرکت آب در کوزه شبیه بقلیان یعنی جوشش است باین نام خواندند.

------------------------------------------------------------

پی نوشت:

1 ـ چلم: سر قلیان یا قلیان

2 ـ اغلب در قلیان گلاب یا برگ گل می ریختند تا آب خوشبو شود. بعضی نیز برگ گل را برای زیبایی داخل آب کوره قلیان می ریختند، زیرا هنگام قلیان کشیدن این گلها در آب و پایین رفته، منظره ای زیبا ایجاد می کنند. هنوز هم این عادت در میان ایرانیان که قلیان می کشند وجود دارد.

3 ـ این عادت بعدها به شرق آمد و در ایران و هند مرسوم شد. 4و5 ـ مایتون و بریتون برای اولی از سپهبدان ارتش فرانسه و دومی رئیس تشریفات سلطنتی بود مأمور تنظیم و ترتیب مراسم تشریفاتی محمد رضا بیگ به حضور لوئی چهاردهم بود.

6 ـ که تصویر آن بوسیله یکی از نقاشان معاصر کشیده شده، اگرچه کاملا با تشریفات شرفیابی سفیر ایران تطبیق نمیکند، ولی تا حدودی آ ن تشریفات را نشان میدهد.

7 ـ آخرین بار که در ایران توتون و تنباکو تحریم شد، در سال 1268 زمان سلطنت ناصر الدین شاه بود، که امتیاز فروش توتون و تنباکو به یک نفر انگلیسی داده شد.

اما بر اثر مخالفت شدید مردم و تحریم مصرف توتون و تنباکو این امتیاز در سال 1270 لغو گردید.

گردآوری : گروه اینترنتی نیک صالحی

www.niksalehi.com

http://www.niksalehi.com/public/archives/002867.php

@@@@@@@@@@@@@@@@

چنان که در بالا اشاره شد قدیمی‌ترین ذکری که از قلیان در ادبیات فارسی شده یک رباعی از اهلی شیرازی است که در سال ۹۴۲ هجری قمری در گذشته‌است.

قلیان ز لب تو بهره ور می‌گردد                     نی در دهن تو نیشکر می‌گردد

بر گرد رخ تو دود تنباکو نیست                     ابریست که بر گرد قمر می‌گردد

بنابراین می‌توان گفت که در سال ۹۴۲، یعنی ۲۹ سال پس از ورود پرتقالی‌ها به خلیج فارس، قلیان کشیدن در ایران رواج یافته‌است. شعرای دیگر قرن دهم هجری نیز اشعاری درباره قلیان دارند.

قلیان که بر دست چو گل جای نمود                         هر دو بر او شمع نهد سر به سجود

گلزار دماغ شعله آشامان را                        سرچشمه آتش است و فواره دود

من و صد آه و افغان و، نی صد بوسه بر لعلش                        هزاران پیچ و تابم داد از این قلیان کشیدنها

انواع تنباکو

در ایران انواع تنباکو مانند تنباکوی بنیاد، برازجان، کاشان، بوشهر و غیره وجود دارد که بیشتر آنها به نام شهرهایی است که تنباکو در آنجا کشت می‌شود. همچنین در دهه‌های اخیر تنباکو با طعم‌های میوه‌ای نیز به بازار عرضه می‌شود که به صورت صنعتی تولید می‌شوند. طبق بررسی‌های به عمل آمده قلیان اگر با تنباکوهای میوه‌ای (توتون‌هایی که به روش شیمیایی به عمل آمده و دود آن بوی میوه می‌دهد) به عمل آمده باشد خطرناک و ضرر آن از ضرر سیگار بیشتر است. چون دودی که وارد ریه می‌شود دودی است که محصول مواد شیمیایی می‌باشد. اما قلیان‌های سنتی (قلیان‌هایی که در آن از تنباکوی معمولی مانند تنباکوی «بنیاد» و تنباکوی «برازجان» استفاده می‌شود) در دوران گذشته و حال مورد استفاده بوده و ضرر ناچیز و نفع بسیاری دارد.

تنباکوی میوه‌ای هم چند سالی است که در به دست اعراب تولید شده و با انواع اسانس و طعم‌های گونا گون در دسترس همگان است حتی در کشورهای دیگر. البته به گفته پزشکان این نوع تنباکو از بدترین نوع برگ توتون تهیه شده که در کارخا‌ها معمولا دور ریز تولیدات آنها است ولی به واسطه وماد شیمیایی معطر و بسته بندی‌های پر زرق و برق آنها را با نام تنباکوی میوه‌ای در ایران و نام عربی معسل در کشورهای عربی بفروش می‌رسانند. استعمال قلیان میوه‌ای در برخی شهر‌ها و کشو‌های اروپا هم شیوع پیدا کرده و خیلی از جوانان هم در اروپا قلیان میوه‌ای را به عنوان تفریح انتخاب کرده و ساعتی را در کافی شاپ برای سرو قلیان اختصاص می‌دهند.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86

@@@@@@@@@@@@@@@@@

توتون هاى میوه اى

براساس اظهارات کارشناسان بهداشتى ، توتون هاى میوه اى که امروز طیف کثیرى از جوانان را مجذوب و شیفته خود ساخته ، از توتون هاى کپک زده در انبارها تهیه مى شود.

این توتون ها علاوه بر مضرات سایر مواد دخانى ، بیش از ۱۲نوع دیگر از بیمارى هاى خطرناک را به بدن مصرف کنندگان تزریق مى کند.امروزه حضور قلیان هاى میوه اى در قهوه خانه ها و رستوان هاى سنتى ، یکى از ابزار و ادوات ضرورى محسوب مى شود که نبود آن مى تواند ضررهاى اقتصادى فراوانى را متوجه مدیر رستوران یا صاحب قهوه خانه کند.از همین رو، روز به روز بر تعداد قلیان ها افزوده مى شود و این نشات گرفته از حجم متقاضیان و مصرف کنندگان قلیان هاى میوه اى است. امروزه در گوشه و کنار کشور، مکانى را مى بینى که با چیده شدن چند تخت و نیمکت و انداختن گلیم و فرش روى آنها تا پاسى از شب تعداد زیادى از جوانان را در دل خود جاى داده و دود و غبارى که از قلیان هاى برافروخته شده فضاى قهوه خانه را پر کرده ، ورود هر تازه واردى را با مشکل مواجه مى کند.

گفته مى شود آمار دقیقى از تعداد قهوه خانه هاى قدیمى و سنتى نمى توان به دست آورد، زیرا با گذرى کوتاه در محله هاى مختلف ، به جرات مى توان ادعا کرد که نمى شود مکانى با عنوان قهوه خانه را شاهد نبود.

صاحب یکى از قهوه خانه هاى به اصطلاح سنتى پایتخت با اعتراف به کسب درآمد تقریبا مناسبى که از محل قلیان هاى میوه اى روزانه نصیب او مى شود، مى گوید: حدود ۹۰درصد مشترى هاى قهوه خانه را جوانان محصل تشکیل مى دهند که فقط هم قلیان دود مى کنند.

او تعداد مشتریان روزانه و شاید به عبارتى شبانه قهوه خانه را حدود ۱۵۰نفر عنوان مى کند که در بین ساعات اولیه شب تا پاسى از شب حداقل ۳۰دقیقه تا ۴۵دقیقه از وقت خودشان را با کشیدن قلیان هاى میوه اى و نوشیدن چند استکان چاى ، پر مى کنند. قیمت یک قلیان بسته به موقعیت مکانى قهوه خانه تغییر مى کند.

اما حداقل یک قلیان ۵۰۰تومان آب مى خورد که با خوردن چند استکان چاى توسط ۲یا ۳نفر حداقل هزار تومان تمام مى شود.

اگر فرض بگیریم تعداد ۱۰۰تا ۱۵۰جوانى که در این قهوه خانه حضور پیدا مى کنند، حداقل ۵۰قلیان دود کنند، رقمى در حدود ۵۰هزار تومان درآمد روزانه براى قهوه خانه فقط از محل قلیان کسب مى شود.

البته در کنار قلیان و چاى ، تعدادى از جوانان با توجه به بنیه مالى و اقتصادى که دارند بعضا شام خود را در همین مکان صرف مى کنند و این مساله خود به نوعى موجب ترغیب افراد براى راه اندازى قهوه خانه هاى سنتى مى شود. براساس اعلام اداره اماکن عمومى نیروى انتظامى و تصمیماتى که درخصوص ساعات کار چنین محیطهایى نمى بایست حداکثر از ۱۰شب بیشتر باشد.

اما باتوجه به فصل گرما و فرارسیدن ایام فراغت جوانان ، قریب به اتفاق این قهوه خانه تا ساعت یک بامداد نیز بعضا از جوانان با قلیان و چاى پذیرایى مى کنند و برخورد جدى نیز با متخلفان صورت نمى گیرد.

زمانى که نواى قل قل قلیان ها در فضاى قهوه خانه ها درهم مى پیچد، باید این زنگ خطر را به گوش شنید که ضرر این توتون هاى معطر میوه اى به مراتب مخرب تر از پاکت هاى سیگار است.

حبیب احسنی پور

http://www.aftab.ir/news/2005/may/30/c4c1117466517.php

@@@@@@@@@@@@@@@@@

بررسی دلایل افزایش مصرف قلیان در میان جوانان؛

گروه حوادث: «عاشقی را باید از قلیان آموخت، آتشی بر سر، اشکی بر دل و آهی به دامان دارد» این اولین جمله ای است که وقتی به کافه سنتی های سطح شهر وارد می شوم می بینم.

    عده ای در گوشه ای از اتاقک های کافه سنتی کز کرده اند و انبوهی دود را از نی قلیان به عمیق ترین رگه های خونشان می ریزند تا شاید بتوانند از این طریق مُهر تأییدی بزنند بر سر در مردانگی خویش.

    بوی توتون های میوه ای در رقص دودهای غلیظ مستم می کند. در بین دودها و جوانهایی که هر کدام گوشه ای کز کرده اند جایی برای خودم پیدا می کنم.

    پسربچه ای گوشه ای نشسته و چشمهایش را بسته است؛ کنارش لم می دهم، عجب جای خوبی است نه؟! به پسرک می گویم؛

    پسر چشمانش را باز می کند، می گوید: یاا... و دوباره چشمانش را می بندد. خودم را معرفی می کنم و می گویم همیشه می آیی اینجا؟ جواب می دهد: یک سالی می شود، اما فقط روزهایی که دلم زیاد گرفته باشد می آیم.

    مگر برای رفع دلتنگی ات جای دیگری سراغ نداری؟

    می گوید: کجا برم، نه در پارکها وسایل تفریح مناسبی وجود دارد و نه مکان مناسبی در شهر برای ورزش و تفریح در نظر گرفته اند، من و امثال من هم مجبوریم حداقل روزی یکی دو ساعت را در این کافه ها سرکنیم.

    اصرار می کنم که خودش را معرفی کند؛ می گوید: بنویس پسر بدی نیستم تنها کار خلافم همین قلیان است، ولی خلاف که نیست همه می کشند؛ نه؟! از پسرک رخصت می طلبم و دوباره به او از دور نگاهی می اندازم، باز، لم داده به پشتی و چشمانش را بسته.

    کمی دورتر چند جوان با هم می گویند و می خندند؛ سلامی می کنم و می نشینم. اینجا همه با خوشرویی مرا می پذیرند.

    یکی از آنها خودش را سیامک معرفی می کند، می گوید دانشجو است.

    می گویم چه طعمی دارد؟ جواب می دهد: «کاپوچینو»

    می گوید: خیلی وقت است که می کشم؛ در خانه نیز داریم، خیلی وقت بود نمی آمدم یک هفته ای می شد، دلم برای دوستانم تنگ شده بود.

    از او می پرسم «برای دوستانت یا قلیان؟»

    می گوید: من قلیان را فقط به خاطر دوستانم می کشم، جایی نداریم که بریم، اینجا دور هم جمع می شویم و با هم می گوییم و می خندیم؛ از گذشته ها می گوییم خیلی حال می دهد.

    از مدیر کافه سنتی که برای خودش اسمی در کرده است می پرسم روزی چند نفر مهمان داری؟

    می گوید: در روز بین 100 تا 120 نفر، اکثرشان مشتریان دائمی ام هستند، هر روز حداقل دوبار می آیند، بچه های خوبی هستند، بیشتر برای اینکه دور هم باشند می آیند.

    می پرسم از کجا می دانی؟ جواب می دهد چون در گروههای دو تا چهار نفری می آیند.

    می گویم: ظاهراً کافه شما جزو کافه سنتی های موفق در جذب مشتری است؟ ژستی می گیرد و جواب می دهد: من از 13 سالگی در قهوه خانه ها کار کرده ام. تا چند سال پیش در تهران روی کشیدن قلیان های کافه من دعوا می شد.

    * توتون چگونه کشف شد؟

    کاشف بزرگ، کریستف کلمب، پس از ماهها تلاش در کنار جزیره ای که امروز به کوبا مشهور است لنگر انداخت، با جهانی روبرو شد که تازگی های بسیاری برای او داشت. او و همراهانش در این جزیره ناشناس دیدنی های جدیدی مشاهده کردند.آنها دیدند «بومی ها لوله ای از برگ خشک گیاهی را که به هم پیچیده اند، در دست دارند. شبیه به لوله آتش بازی که اطفال در عید بازی می کنند. یک سر آن را آتش زده و سر دیگر را می مکند و دود آن را با هوا استنشاق می کنند. این استنشاق دود، یک نوع مستی و رخوت ایجاد می کرد و انسان خستگی را حس نمی کرد. این لوله ها را بومیان تاباکوس می نامیدند». به این ترتیب دریانوردان اسپانیایی اولین بار توتون را شناخته و به تقلید از بومیان به کشیدن آن پرداختند.

    تاریخ قطعی ورود تنباکو به ایران را نمی توان تعیین کرد. ولی بی شک توتون و تنباکو همراه با دست اندازی پرتغالی ها به خلیج فارس به ایران وارد شده است. در هر حال طرز استفاده توتون و تنباکو در ایران تغییر یافت و ایرانیان لوازمی متناسب با ذوق خود برای کشیدن تنباکو ساختند. وسیله ای که اروپاییان برای دود کردن به کار می بردند، عبارت بود از پیپ های کوچکی که از فلز یا سفال یک پارچه، ساخته می شد. در ایران این پیپ ها اقتباس شد و به صورت چپق های دسته بلند در آمد. علاوه بر چپق که تقلیدی از پیپ فرنگی بود، وسیله دیگری برای دود کردن تنباکو به نام قلیان توسط ایرانیان اختراع و ساخته شد.

    * مشتریان دائمی قهوه خانه ها

    یک مردم شناس با بررسی قهوه خانه های سنتی ایرانیان در گذشته با کافه سنتی های جدید می گوید: با مشاهده کافه سنتی های امروزی با قهوه خانه های قدیمی ایرانیان شاهد تغییرات کاملاً محسوسی در این مورد هستیم.

    قهوه خانه در گذشته محل تجمع افراد سن و سال دار و معروف و سرشناس، همچون پهلوانان، بزرگان محل و ریش سفیدان، لوطیان، شاعران، ادیبان و... بوده است و جایی برای جوانان در قهوه خانه نبوده و جوانان حتی ورود به قهوه خانه را نداشته اند.

    در صورتی که اگر نیم نگاهی به قهوه خانه ها یا به زبان ساده تر کافه سنتی های فعلی بیندازیم سراسر میزها را که برانداز کنیم صندلی ها را جوانان پر کرده اند و مشغول خوردن چای و کشیدن قلیان هستند.

    کاوه امیدی ادامه می دهد: در کافه سنتی های امروزی بحث نقالی به طور جدی دنبال نمی شود و وجود گالری های مختلف در سطح شهرها و نمایشگاهها و جشنواره های متعدد فرهنگی و هنری باعث شده تا نقاشی قهوه خانه ای نیز کمرنگ جلوه نماید.

    وی که در تحقیقی به بررسی موردی برخی از قهوه خانه های جنوب و جنوب شرقی تهران پرداخته است با اشاره به این تحقیق می افزاید: بر اساس این تحقیق مشخص شد که کارگزاران در قهوه خانه های امروزی شامل قهوه خانه دار، قلیان چاق کن و شاگرد می باشند که قهوه خانه دارها لباس شخصی پوشیده و معمولاً در ابتدای در ورودی می نشینند.

    به گفته این محقق مسایل اجتماعی، شاگردها هم در قهوه خانه های امروزی یک یا دو نفر هستند که لباس معمولی به تن دارند و مسؤول پذیرایی از مشتریان می باشند.

    وی می افزاید: مشتریان قهوه خانه های مورد تحقیق نیز اکثراً ورزشکاران، کارگران فصلی، رانندگان مسافرکش و یا اهالی محلی بودند که تعداد آنها در برخی قهوه خانه های پر رفت و آمد به 350 تا 400 نفر می رسید.

    به اعتقاد وی، قهوه خانه های(کافه سنتی ها) فعلی چه از نظر شکل و بنای ساختاری و چه از نظر آرایه بندی نماها و کارگزاران و کارکردها هیچ شباهتی به قهوه خانه های سنتی ایرانیان در گذشته ندارد.

    * قلیان اعتیادآور است؟

    بر خلاف اعتقادات و باورهای افراد قدیمی که قلیان را بی ضرر می دانستند، دود منتشره از قلیان حاوی مقادیر خیلی زیاد مواد سمی است که این مواد سمی سبب بروز سرطان ریه، بیماری های قلبی، عروقی و... می شود. ضمن اینکه نیکوتین قلیان نیز مانند سایر موارد دخانی، اعتیادآور است.

    آخرین بررسی کمیته مبارزه با استعمال دخانیات وزارت بهداشت درمان و علوم پزشکی نشان می دهد که در حال حاضر 15 درصد جوانان کشور مصرف کننده مستمر قلیان هستند که به دلیل دسترسی آسان به آن احتمالاً سراغ دیگر مواد دخانی هم خواهند رفت.

    این آمار از آنجا نگران کننده است که جامعه کنونی ایران بدون آگاهی از عواقب استفاده از قلیان از آن به عنوان یک وسیله برای تفریح استفاده می کنند.

    در حال حاضر نزدیک به 40 کافه سنتی و 50 قهوه خانه فقط در تهران وجود دارد که در آنها بدون توجه به سن مراجعه کنندگان قلیان ارایه می شود.

    «محمد عباسپور» عضو هیأت رئیسه کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در این رابطه به پایگاه اطلاع رسانی پلیس می گوید: با بررسی هایی که ما در کمیسیون اجتماعی از نیروی انتظامی، بهزیستی و تمام ارگانهای امنیتی انجام داده ایم مشخص شده که 90 درصد عوامل مربوط به گرایش جوانان به مصرف قلیان یا سایر مواد دخانی زاییده پدیده شوم بیکاری است.

    وی ادامه داد: جوان دارای انرژی است و اگر این انرژی هدایت نشود ویرانگر خواهد بود.

    او گسترش ورزشهای همگانی در بین جوانان را به عنوان یکی از راهکارهای کاهش مصرف دخانی در بین جوانان دانست و افزود: مسؤولان کشور تا زمانی که بحث کار را سرلوحه برنامه های خود قرار ندهند و از آن غافل شوند در جامعه هم بحث تئوریهای سیاسی ایجاد خواهد شد و هم بحث تئوریهای انحرافی اجتماعی.

    * تذکر نیروی انتظامی

    مدیرکل نظارت بر اماکن عمومی ناجا در ارتباط با توزیع مواد مخدر در قهوه خانه ها معتقد است: قهوه خانه ها می توانند محلی برای رد و بدل کردن مواد مخدر باشند و ما این موضوع را نفی نمی کنیم، زیرا از قدیم الایام بوده و هنوز هم هست.

    سردار محمد علی نجفی در عین حال افزود: با تلاش ها و همکاری های صورت گرفته با اتحادیه قهوه خانه داران نشان می دهد این وضعیت به مراتب بهتر از گذشته شده و کمتر چنین مواردی را در قهوه خانه ها شاهد هستیم.

    سردار نجفی با اشاره به استفاده از قلیان توسط قشر جوان در قهوه خانه ها، تصریح کرد: ما یک تذکر انتظامی به قهوه خانه داران داده ایم که به جوانان به ویژه خانم ها قلیان ندهند، زیرا در شأن یک دختر جوان مسلمان نیست که در چنین مکان هایی حضور داشته باشد و بخواهد قلیان هم دود کند.

    مدیرکل نظارت بر اماکن عمومی ناجا در خصوص قابلیت اجرایی بودن تذکر انتظامی، گفت: به هر حال تقریباً جزو ضوابط انتظامی نیروی انتظامی هم قلمداد می شود و در جای خود قابل توجه است.

    * عامل ایجاد سرطان دهان

    دکتر «رسول انتظار مهدی» معاون فنی مرکز بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی استان آذربایجان غربی هم در رابطه با مضرات مصرف قلیان به پایگاه اطلاع رسانی پلیس می گوید: قلیان یکی از مواد دخانی است که چون مصرف آن همراه با نوعی پک زدن عمیق همراه است، لذا مصرف طولانی مدت آن باعث بروز بیماریهای ریوی از جمله «آنفیزم» که جزو بیماریهای غیرقابل درمان است، می شود.

    وی افزود: فردی که قلیان مصرف می کند هنگام تنفس، حجم مفید ریه را از دود پر می کند که این خود عامل بروز سرطان دهان می شود.

    این مقام علمی همچنین معتقد است: مواد شیمیایی که در ساخت تنباکوهای قلیان مورد استفاده قرار می گیرند دارای فلزات سنگینی هستند که می توانند عامل بروز بیماریهای کبدی و یا کلیوی در فرد مصرف کننده باشند.

    یک فوق تخصص ریه هم به خانواده ها هشدار داد، با وجود اینکه قلیان علایم بالینی اش دیر ظهور می کند، اما مضرراتش از سیگار بیشتر است.

    دکتر صمد قدرتی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران معتقد است: توتون های استفاده شده در قلیان علاوه بر مضرراتی که مشابه سیگار دارند به خاطر مواد افزودنی دیگری که برای طعم بخشیدن و بو بخشیدن به آن اضافه می شود ایجاد یک سری علایم حساسیت چه به صورت پوستی و چه به صورت تنفسی می کند و در پاره ای موارد باعث نمایان شدن آسم خفته در افراد می شود.

    وی افزود: قلیان می تواند روی سیستم قلبی، عروقی و ریوی تأثیرات سوء داشته باشد، همچنین دود سیگار و قلیان در مراحل اولیه باعث ایجاد تنگی در مجاری هوایی کوچک و بتدریج با افزایش میزان مصرف باعث تنگی مجاری هوایی بزرگتر و تشدید تنگی نفس می شود.

    عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: استفاده از تنباکو به دلیل اینکه در مراحل اولیه اش تا چندین سال علائمی از لحاظ بالینی ایجاد نمی کند افراد احساس می کنند که هیچ عارضه ای ندارند و حتی میزان مصرفش را نیز زیاد می کنند، در حالی که سموم داخل توتون و تنباکو یک حالت تجمعی پیدا می کنند و وقتی سطح سرمیشان از یک حد معینی بالاتر رفت باعث ایجاد اختلال در نحوه تنفس، تعداد تنفس و تست های تنفسی می شوند، در نتیجه فرد علاوه بر اینکه دچار انسدادهای مزمن ریوی می شود مشکل آسم نیز به دنبالش اضافه می شود و برای کنترل بیماریش به اقدامات درمانی بیشتری نیاز پیدا می کند.

    دکتر قدرتی با اشاره به اینکه معمولاً از قلیان در جمع های خانوادگی و دوستانه استفاده می شود، گفت: مضررات استفاده از قلیان برای خانمها بخصوص زنان باردار همانند استفاده از سیگار است و همان طور که دود سیگار برای اطرافیان مضرر است دود قلیان که پدر یا مادر بکشند و در داخل محیط پخش شود همان اثرات سمی سیگار را برای کودکانشان به انضمام ناراحتی های حساسیتی که ایجاد می کند، دارد.

http://ravangar1.blogfa.com/post-4.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

تنباکوی میوه‌ای باعث ایجاد سرطان مثانه می‌شود

یک فوق تخصص قلب وعروق با بیان این که دود ناشی از مصرف یک وعده قلیان با یک پاکت سیگار برابری می‌کند، گفت: مصرف یک نخ سیگار 500 سی سی و هر وعده مصرف قلیان 10 تا 20 لیتر دود تولید می‌کند.

 

مهرداد ساروی در گفت وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه مازندران، به عمده‌ترین مضرات قلیان بر قلب و ریه اشاره کرد و افزود: عمده‌ترین مشکل ما در خصوص مصرف سیگار و قلیان باور غلطی است که در سطح جامعه وجود دارد مبنی بر این که چون دود قلیان وارد آب می‌شود خطر کمتری نسبت به سیگاردارد.

ساروی تصریح کرد: منواکسید کربن، نیکوتین، قیر، فلزات سنگین و ماده سمی که در سوخت قلیان وجود دارد برای سیستم قلب وعروق مضر است و باعث تشدید بیماری‌های ریوی می‌شود.

وی با اشاره به بیماری‌های ناشی از مصرف قلیان گفت: مصرف قلیان باعث افزایش و شیوع سرطان‌های مختلفی از قبیل لب و دهان، ریه و بیماری‌های گوارشی می‌شود و یکی از عوامل ترشح اسید مری به معده مصرف قلیان است.

ساروی ادامه داد: به علت مصرف اشتراکی قلیان، افراد به بیماری‌های خاصی از قبیل سل و یا هپاتیت مبتلا می‌شوند.

وی با بیان اینکه دود ناشی از مصرف یک وعده قلیان با یک پاکت سیگاربرابری می‌کند، گفت: مصرف یک نخ سیگار 500 سی سی و هر وعده مصرف قلیان 10 تا 20 لیتر دود تولید می‌کند.

ساروی خاطرنشان کرد‌: ترکیب مواد برای تهیه توتون و تنباکوی میوه‌ای باعث ایجاد سرطان مثانه در مصرف‌کنندگان قلیان می‌شود.

وی در ادامه افزود: زنان باردار باید به این قضیه توجه کنند که قلیان برای جنین بسیار آسیب زا است و گاهی اوقات باعث مرگ آن نیز می‌شود.

منبع :  خبرگزاری دانشجویان ایران

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1406676&Lang=P

........................

http://www.dr-ameri.com/articlepages.aspx?id=393

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

پس از مرگ شیخ مرتضی انصاری در ۱۲۸۱ ق. زعامت شیعه به میرزای شیرازی محول گردید و او نزدیک به ۳۰ سال در این مقام به رفع مشکلات مردم و اداره حوزه‌های علمیه مشغول بود.

تحریم تنباکو در ایام زعامت میرزای بزرگ شیرازی

یکی از مهم‌ترین حوادثی که در ایام زعامت میرزای بزرگ شیرازی رخ داد، قضیه تحریم تنباکو بود. فتوای تاریخی او در معاهده انحصار تنباکو در زمان ناصرالدین شاه -که با درخواست سید جمال الدین ر افغانی و در پی نامه ایشان اتفاق افتاد- چنان مردم را به صحنه کشاند که شاه قاجار، مجبور به فسخ قرارداد تنباکو گردید. با صدور این فتوا، مردم مبارزه سیاسی علیه قرارداد استعماری مذکور را یک وظیفه شرعی دانسته و به مخالفت شدید پرداختند. به طوری که ناصرالدین شاه مجبور شد با پرداخت غرامت این قرارداد ننگین را فسخ کند.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C

@@@@@@@@@@@@@@@@@@

تنباکو یا توتون چیست؟

تنباکو یا توتون، گیاهی با برگ‌های پهن است که در اصل به آمریکای شمالی و جنوبی رشد می‌کرد و امروزه در سراسر جهان کشت می‌شود. به برگ‌های خشک و بریده شدهٔ این گیاه هم تنباکو می‌گویند. مصرف اصلی این گیاه تدخین دود حاصل از سوزاندن برگ‌های خشک آن است که دارای نیکوتین است. این کار با پیچیدن آن در کاغذ یا پیچیدن برگ‌های برش نخوردهٔ آن به صورت سیگار یا سیگار برگ و یا ریختن آنها در سر قلیان و تدخین (کشیدن) آنها انجام می‌شود.[۱]

این گیاه به طور معمول یک تا دو متر رشد می کند ، برگ های آن بزرگ و پهن بوده و حدود نیم متر ارتفاع دارند که با مو های بلند و نرم پوشیده شده است و دارای شیره ی چسبنده ای است

خشک کردن تنباکو به روش آفتابی در منطقهٔ بسطام استان آذربایجان غربی

در اواخر قرن پانزدهم میلادی پس از آن که کریستف کلمب قاره آمریکا را کشف کرد، و استعمال تنباکو را از سرخ‌پوستان آموخت، از نظر سرخپوستان تنباکوگیاهی مقدس بود و آنها را با عالم ارواح ارتباط می‌داد. تنباکو به اقتصاد آمریکا کمک شا یانی کرد وبه اروپا و سپس دیگر نقاط جهان راه یافت.   1. ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco

تنباکو چگونه پرورش می یابد

روش های بسیاری برای پرورش این گیاه وجود دارد ولی تمامی گیاهان تنباکو نیازمند مراقبت شدید هستند تا گیاهی با کیفیت به دست آید.

   1. تخم تنباکو را باید پیش از کشت با کود و آرد ذرت و پنبه مخلوط کرد.در نواحی گرم ، تخم ها به پارچه ای پنبه ای پوشیده می شوند ولی در نواحی سرد این کار به وسیله پشم شیشه انجام می گیرد.

   2. در اکثر نواحی ، گیاه در عرض ۶ الی ۱۰ هفته ، حدودا ۲۰ سانتی متر رشد می کند و در طول این مدت ، ۴ تا ۶ برگ روی نشا ظاهر می شود.در این مرحله گیاه آماده انتقال به کشتزار هایی است که از قبل به دقت آماده شده و کود داده شده اند.

   3. هنگامی که بوته ها شروع به گل دادن می کنند ، نوک هر یک قطع می شود تا برگ ها کلفت تر و پررنگ تر شوند.۳ یا ۴ ماه پس از قرار دادن نشا در کشتزار ، گیاه آماده درو است.

   4. برای درو دو روش به کار می رود.چیدن برگ رسیده یا بریدن ساقه

         1. چیدن برگ رسیده : در این روش ، هر برگ به طور جداگانه کنده می شود.هر هفته ۲ تا ۴ برگ از یک بوته برداشته می شوند که این نوع برداشت ، ۵ تا ۸ هفته به طول می انجامد.

         2. بریدن ساقه : در این روش ، پس از بزرگ شدن برگ ها ، گیاه از ساقه چیده می شود.

   5. بعد از درو کردن ، تنباکو به اصطلاح باید بهبود یابد.هدف این کار ، خشک کردن برگ ها و ایجاد رنگ حقیقی در آن ها است.یک برگ تنباکو به وسیله حرارت ، هوا یا خورشید قابل بهبود یافتن است.

         1. بهبود با حرارت : در این روش ، برگ های سبز تنباکو در یک انبار کاه عایق دار کوچک که توسط بخار ، گرم می شود آویزان می شوند.

         2. بهبود با هوا : این روش برای برگ هایی که به روش چیدن ساقه درو شده باشد ، مفید است که باید در معرض هوا قرار گیرد.

         3. بهبود با خورشید : سایر اشکال تنباکو در مجاورت با نور خورشید بهبود می یابند بدینصورت که باید مقابل خورشید آویزان شوند.

   6. مرحله نهایی ، که به انگلیسی aging نامیده می شود ، مرحله مراقبت از برگ های بهبود یافته است که برای جا افتادن برگ ها و بهتر شدن طعم آن ها صورت می گیرد.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88

 

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: با مصوبه قلیان‌ها و خروج قهوه‌خانه‌ها از شمول آئین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات نه تنها موافق نیستیم بلکه با آن مخالف هستیم.

دکتر مرضیه وحید دستجردی در گفت‌وگو با ایسنا، افزود: پیشنهاد ما درباره قلیان همان پیشنهادی بود که در ستاد مبارزه با دخانیات مطرح کردیم و خوشبختانه در کمیسیون اجتماعی دولت رای آورد.

وزیر بهداشت اکید کرد: مصوبه خروج قهوه‌خانه‌ها از شمول آئین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات، دقیقا مخالف پیشنهاد وزارت بهداشت است.

وی در پاسخ به این پرسش چگونه علیرغم مخالفت وزارت بهداشت، تصمیم و مصوبه مذکور گرفته شد، گفت: باید بپرسیم که این مصوبه از کجا نشأت گرفته است.

به گزارش ایسنا، وزیران عضو کمیسیون امور اجتماعی و دولت الکترونیک در مصوبه‌ای بنا به پیشنهاد وزارت بهداشت و به استناد ماده (۱۸) قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات، آئین نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات را اصلاح کرد و بر اساس آن، قهوه‌ خانه ها از شمول آئین نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات خارج شدند.

یادآور می شود، براساس ماده ۸ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات اماکن عمومی به مکان‌هایی گفته می شود که مورد استفاده و مراجعه جمعی یا عموم مردم است. این اماکن شامل اماکن متبرکه دینی، بیمارستان ها، درمانگاه ها، سالن های نمایش، سینماها، فضاهای عمومی مهمانخانه‌ها و مهمانسراها و میهمانپذیرها، خوراک سراها (رستورانها)، قهوه‌خانه‌ها، کارخانجات،‌گنجینه‌ها (موزه‌ها)، پایانه‌های مسافربری، فروشگاه های بزرگ، اماکن فرهنگی، اماکن ورزشی، کتابخانه‌های عمومی، مدارس، دانشگاه ها و مراکز آموزشی و پژوهشی، وسایل نقلیه عمومی، موسسات و سازمان های دولتی و عمومی، نهادهای انقلاب اسلامی، بانک ها و شهرداری ها و هر نوع مرکز و محل جمعی دیگر می‌شود که براساس مصوبه جدید دولت قهوه خانه‌ها از این فهرست حذف می شوند.وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: با مصوبه قلیان‌ها و خروج قهوه‌خانه‌ها از شمول آئین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات نه تنها موافق نیستیم بلکه با آن مخالف هستیم.

دکتر مرضیه وحید دستجردی در گفت‌وگو با ایسنا، افزود: پیشنهاد ما درباره قلیان همان پیشنهادی بود که در ستاد مبارزه با دخانیات مطرح کردیم و خوشبختانه در کمیسیون اجتماعی دولت رای آورد.

وزیر بهداشت اکید کرد: مصوبه خروج قهوه‌خانه‌ها از شمول آئین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات، دقیقا مخالف پیشنهاد وزارت بهداشت است.

وی در پاسخ به این پرسش چگونه علیرغم مخالفت وزارت بهداشت، تصمیم و مصوبه مذکور گرفته شد، گفت: باید بپرسیم که این مصوبه از کجا نشأت گرفته است.

به گزارش ایسنا، وزیران عضو کمیسیون امور اجتماعی و دولت الکترونیک در مصوبه‌ای بنا به پیشنهاد وزارت بهداشت و به استناد ماده (۱۸) قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات، آئین نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات را اصلاح کرد و بر اساس آن، قهوه‌ خانه ها از شمول آئین نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات خارج شدند.

یادآور می شود، براساس ماده ۸ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات اماکن عمومی به مکان‌هایی گفته می شود که مورد استفاده و مراجعه جمعی یا عموم مردم است. این اماکن شامل اماکن متبرکه دینی، بیمارستان ها، درمانگاه ها، سالن های نمایش، سینماها، فضاهای عمومی مهمانخانه‌ها و مهمانسراها و میهمانپذیرها، خوراک سراها (رستورانها)، قهوه‌خانه‌ها، کارخانجات،‌گنجینه‌ها (موزه‌ها)، پایانه‌های مسافربری، فروشگاه های بزرگ، اماکن فرهنگی، اماکن ورزشی، کتابخانه‌های عمومی، مدارس، دانشگاه ها و مراکز آموزشی و پژوهشی، وسایل نقلیه عمومی، موسسات و سازمان های دولتی و عمومی، نهادهای انقلاب اسلامی، بانک ها و شهرداری ها و هر نوع مرکز و محل جمعی دیگر می‌شود که براساس مصوبه جدید دولت قهوه خانه‌ها از این فهرست حذف می شوند.