ورم اندام‌های بدن بیماری است یا علامت بیماری؟

ورم یا همان ادم بیماری نیست و نوعی علامت بیماری می باشد. به طور مثال، فردی که تب می‌ کند، نباید تب او را قطع کنیم، بلکه باید علت تب را درمان نماییم.

۶۰ درصد وزن بدن انسان را آب تشکیل می ‌دهد. ترکیب مایعات در بدن طوری است که مقداری در داخل عروق، قسمتی در درون مجاری لنفاوی و مقداری نیز در اطراف مغز و ریه قرار دارد، اما نفوذ این مایعات از یک قسمت به قسمت دیگر تقریبا صورت نمی گیرد، مگر آنکه اختلالی در سیستم بدن ایجاد گردد. طبق قانونی که در طب داخلی به نیروی استارلینگ مشهور می باشد، به هم خوردن فشارهای انکوتیک و اسموتیک داخل و خارج سلولی باعث می‌ شود، مقدار زیادی مایع از داخل عروق وارد مایع بین سلولی گردد که در این صورت اِدم یا ورم اندام به وجود می ‌آید. بنابراین باید بیماری‌هایی را که سبب آن شده است، تشخیص و درمان شود.

تورم کلی و موضعی اندام‌ها

تورم بدن به دو دسته عمومی و موضعی تقسیم‌ می ‌شوند. به طور خلاصه در تورم‌های عمومی بدن، بیماری پیشرفت بیشتری دارد و در ورم‌های موضعی که بیشتر مشاهده می ‌شود، اغلب در زیر پلک، پا یا دست وجود دارد، در واقع ممکن است ضربه به عروق دست یا پا باعث انسداد عروق شود و اندام را دچار ادم یا تورم کند.

آیا تورم‌های موضعی بی‌ خطرند؟

اغلب تورم‌های موضعی بی‌ خطرند، اما باید توجه داشته باشیم که اگر این تورم موضعی نوعی ترومبوفلبیت باشد، خطرناک است.

ترمبوفلبیت و علایم آن

اگر فردی سابقه واریس پا داشته یا به هر دلیلی دچار اختلال عروقی شده و پایش دچار تورم ناگهانی شده است، ممکن است که لخته ای خون در رگهای او ایجاد شده باشد و احتمال بروز آمبولی ریه در این فرد بسیار جدی می باشد. بنابراین به این گروه از بیماران توصیه می شود از مصرف خودسرانه دارو خودداری نمایند و سریعا به پزشک مراجعه کنند.

علت بروز تورم عمومی بدن

در تورم عمومی بدن، فشار بین داخل سلول و خارج سلول به هم می خورد، اگر برای یکی از اعضای بدن مانند قلب، کلیه یا کبد مشکلی به وجود آید علایم این بیماری در سراسر بدن پخش می شود. به طور نمونه، یک بیمار مبتلا به نارسایی قلبی که اول دچار یک بیماری دریچه‌ای شده و سپس به دلیل اینکه عضلات قلباو به خوبی از عهده خون‌ رسانی برنمی ‌آید، رفته ‌رفته از میزان خون خروجی قلب کاسته می‌ شود و در نتیجه جلوی قلب و درون ریه مقداری مایع جمع می گردد که به نوعی تورم ایجاد می نماید. همچنین قلب به خوبی نمی ‌تواند به اعضای اصلی دیگر خون‌ رسانی نماید و کلیه، به دلیل دریافت ناکافی خون وادار می‌ شود از خودش دفاع کند. بنابراین آنزیمی را ترشح می ‌کند که از دفع آب و نمک جلوگیری می ‌کند.

در این سیستم که موسوم به رنین آنژیوتانسیون می باشد برای بالارفتن حجم خون مقدار زیادی نمک از داخل ادرار و از طریق کلیه بازجذب می ‌شود که همراه این سدیمی که جذب می ‌شود، مقدار زیادی مایع نیز جذب می‌ گردد. در نتیجه هم در ورید‌ها مایع زیادی جمع می شود و هم اینکه کلیه‌ها اجازه نمی ‌دهند سدیم از بدن دفع شود. به همین دلیل بیماری که مدت‌ها است گرفتار بیماری قلبی است احساس می ‌کند انگشترش یا حلقه دستش داخل انگشت نمی ‌رود.

بیماری‌های کبد و تورم بدن

کبد در حقیقت فیلتر بدن است و مواد سمی بدن از طریق آن دفع می گردد و مواد سالم نیز بعد از تجزیه شدن از طریق کبد وارد بدن می ‌شود. اگر کبد به دلیل استفاده از دارو یا عوامل ویروسی مانند هپاتیت آسیب ببیند در این حالت کبد حتی با یک دهم قسمت خودش نیز می‌ تواند به فعالیت ادامه دهد اما در نهایت زمانی می رسد که کبد قادر به ادامه کار خود نیست و در نتیجه دچار حالتی سفت موسوم به سیروز می ‌شود. بنابراین جلو عروقی که خون از طریق آن وارد کبد می‌ شود گرفته می شود و خون به داخل شکم پس زده می شود و تورمی در شکم پدید خواهد آمد که به آن، آسیت گفته می‌ شود.

آسیت شکم

اگر شکم با آسیت مواجه شود ، بدن مقدار زیادی پروتئین به ‌ویژه آلبومین از دست خواهد داد. همچنین کبد نیز قدرت آلبومین‌سازی و پروتئین‌سازی خودش را از دست می‌ دهد و این مسئله خطرناک است.


اختلالات گوارشی و تورم بدن

بعضی از بیماری‌هایدستگاه گوارش نیز باعث ورم در بدن می ‌شود. به طور نمونه، در نوعی بیماری موسوم به گاستریت هیپرتروفیک به دلیل دفع پروتئین از لایه‌های متعدد معده می ‌تواند، ورم عمومی در بدن ایجاد نماید یا بیماری دیگری موسوم به کولیت اولسرو می‌ تواند، تورم روده بزرگ ایجاد نماید. در این بیماری خون و پروتئین زیادی از بدن دفع می ‌شود که در نتیجه می‌ تواند باعث ورم نیز بشود.

سوء تغذیه و فقر غذایی

سوء‌ تغذیه نیز می ‌تواند باعث ادم یا تورم شود. به‌ طور نمونه، در تصاویری که پیش از این از آفریقا و قحطی‌ زدگان وجود داشت، مشاهده می ‌کردید که اغلب آنها لاغرند و شکم بزرگی دارند و بزرگی شکم آنها به دلیل وجود مایع شکمی است.

قرص‌های ملین و تورم اندام

بعضی از افراد چاق، خودسرانه اقدام به درمان چاقی می‌ کنند و با مصرف قرص‌های ملین سعی می ‌کنند تا لاغر شوند، در حالی که مصرف مرتب این قبیل قرص ها آسیب‌های شدیدی به دستگاه گوارش وارد می کند و در نهایت باعث ورم  در بدن می‌ شود، به ‌طوری که فردی که رژیم لاغری گرفته است به ناگهان متوجه می ‌شود که وزنش افزایش یافته است. دلیل این پدیده ایجاد اسهال در افراد و در نتیجه دفع پتاسیم از بدن آنها است که در نتیجه باعث ورم عمومی بدن نیز می‌ شود.

داروهای هورمونی و تورم بدن

بسیاری از باشگاه‌های ورزشی خودسرانه به جوانانی که در این اماکن ورزش می ‌کنند، داروهای هورمونی توصیه می ‌کنند که بیشتر این داروها مورد تأیید جامعه پزشکی نیست و با از بین بردن کلیه و کبد باعث ایجاد ادم و تورم در اندام‌های ورزشکاران می ‌شود.