پیرچشمی از 40 سالگی آغاز می شود

 

به نظر می رسد که پیرچشمی بتواند به عنوان شایعترین بیماری بشر قلمداد شود، چرا که هر فرد بالای 40 سال دیر یا زود به درجاتی از مشکلات بینائی نزدیک دچار خواهد شد. از این رو، گروه زیادی از افراد در پی چاره جوئی برای رفع مشکل بینائی خود، به دنبال راههای گوناگون درمانی برای حل این معضل خواهند بود.

سؤال: وقتی می گوئیم پیر چشمی، احساس می کنیم که این مشکل فقط در سالمندان بروز می کند. آیا واقعاً این طور است؟

در واقع این طور نیست. پیرچشمی نوعی پدیده وابسته به سن و یا نوعی پیری است که البته اطلاق کلمه پیرچشمی به فردی 40 ساله که در میان ایرانیان رایج است چندان هم کلمه مناسبی نیست زیرا معادل لاتین این کلمه، کلمه Presbyopia است که مفهوم پیری از آن بر نمی آید. در ابتدای دهه چهارم زندگی و در حوالی سنین 40 سالگی و بیشتر، اغلب افراد در انجام کارهایی مانند خواندن، دوخت و دوز و یا کار با کامپیوتر احساس تاری دید می کنند،  به طوری که تقریباً کمتر کسی از این امر مستثناء بوده است و حتی افرادی که در تمام زندگی خود شکایتی از دیدشان نداشته اند، به درجاتی، انواعی از مشکلات دید نزدیک را تجربه خواهند کرد.

سؤال: با توجه به چه علائمی می توانیم بگوئیم که فردی دچار پیرچشمی شده است؟

اولین علائم، به طور معمول این است که فرد مجبور است برای بهتر دیدن کتاب، روزنامه، مجله و یا هرگونه نوشته چاپی آن را دورتر از صورت و چشم خود نگه دارد و حتی الامکان تا جائی که می تواند از طول بازوان یا دستان خود برای دور نگه داشتن آن مطلب کمک بگیرد تا بتواند نوشته مزبور را بهتر ببیند و یا قادر به خواندن نوشته های پیامک همراه خود شود. گاه نیز زمانی که فرد مجبور می شود مدت طولانی تری بدون کمک گرفتن از وسیله مناسبی مانند عینک یا .... از دید نزدیک ناقص خود استفاده کند به علائمی مانند سردرد یا احساس خستگی چشم ها دچار خواهد شد.

سؤال: بنابرانی با دیگر مشکلات چشم در سنین گوناگون تفاوت دارد؟

بله، هیچ گاه نباید پیرچشمی را با دیگر عیوب انکساری چشم مانند نزدیک بینی، آستیگماتیسم یا دوربینی که مربوط به شکل غیرمعمول قرنیه یا اندازه محوری چشم است، یکی دانست.

سؤال: چه علل و عواملی سبب بروز پیرچشمی می شوند؟

به نظر می رسد که علت بروز پیرچشمی نوعی ضعف تدریجی پاسخ ارتجاعی یا کشسانی عدسی چشم انسان در مقابل اشیائی است که به سمت چشم نزدیک می شود. زیرا که در انسان زیر 40 سال، عدسی چشم  قادر است که در حالتی پویا، متناسب با نزدیک شدن اشیاء دور به سمت چشم با تغییری که در شکل و تحدّب آن ایجاد می شود، قدرت های انکساری متعددی را اعمال کرده و بالطبع قابلیت پاسخگوئی تطابقی مناسبی جهت فوکوس کردن تصویر نهائی شیئی نزدیک روی شبکیه چشم انسان را فراهم کند ولی به مرور زمان و پس از 40 سالگی به دلایلی که چندان هم مشخص نیست از توانائی چنین قابلیتی کاسته شده و در نهایت عدسی چشم قادر به پاسخ تطابقی متناسب با اشیاء نزدیک شده به چشم نیست.

به نظر می رسد علت بروز این اتفاق، نوعی تغییرات شیمیائی در عدسی چشم انسان است که در نهایت به سخت تر شدن عدسی و کاسته شدن از قابلیت کشسانی عدسی منجر می شود.

سؤال: چه درمان هایی برای رفع این مشکل وجود دارد؟

به طور سنتی معمول ترین روش درمان پیرچشمی، استفاده از عینک های پیرچشمی است. این عینک ها به طور کلی در دو فرم ارائه می شوند؛ عینک هایی با قاب کامل که در آنها کل لنز عینک مسئول اصلاح پیرچشمی بیمار است و عینک های نیم چشم که به صورت عینک های باریک و نیمه ای هستند که کمی پائین تر و نزدیک تر به نوک بینی قرار می گیرند.

سؤال: این دو مدل چه تفاوت هایی دارند و برای چه افرادی مناسب هستند؟

عینک هایی با قاب کامل بیشتر برای کسانی مناسب هستند که قرار است وقت زیادی را صرف خواندن مطلبی طولانی کنند، وگرنه اگر قرار باشد در همین زمان سرخود را بالا آورده و دور را نگاه کنند از پشت عینک کامل، دور را واضح نخواهند دید. برعکس، عینک های نیمه این امکان را می دهند که فرد بتواند ضمن اینکه در نگاه به پائین از دید نزدیک خود استفاده می کند، هرگاه لازم شد از قسمت بالای قاب عینک به دور نیز نگاه انداخته و بتواند از دید دور خود نیز استفاده کند. برای کسانی که هیچ گاه سابقه مصرف عینک نداشته اند، به طور معمول استفاده از یک عینک نزدیک، انتخاب مناسبی است ولی اگر قرار باشد فردی از هر دو عینک دور و نزدیک به صورت متوالی ودر فواصل کوتاه استفاده کند،‌ بهتر است از عینک های دو کانونی یا عینک های تدریجی استفاده کند.

سؤال: عینک تدریجی چیست؟

عینک های تدریجی، عینک های بدون خطی هستند که تمامی فواصل دور، نزدیک و میانه را اصلاح می کنند. به این شکل که انتقالی تدریجی از قسمت دور به سمت دید میانه و در نهایت به سمت دید نزدیک صورت می گیرد. بنابراین در همان وضعیت که قادر به دید دور هستید می توانید با مانیتور کار کرده و یا به طور هم زمان نوشته هایی را که در نزدیکی چشم شما قرار می گیرند، مطالعه کنید.

سؤال: آیا عینک های پیرچشمی دارای مزایا و معایبی هم هستند؟

عینک های پیرچشمی در رنگ و سبک های گوناگون ارائه می شوند و بدیهی است که به علت ارزانی اگر از مدل یک عینک خسته شدید، می توانید به راحتی مدل آن را با عینک جدید دیگری تعویص کنید و همین طور به علت ارزانی مقدار زیادی از آنها را خریداری و در محل های مختلفی مانند محل کار، اتومبیل، اتاق خواب،‌کیف همراه و .... قرار داد. اما عیب عمده این عینک ها این است که متناسب با افراد گوناگون درست شده است، بنابراین برای افراد متعدد تنها با سایز ثابت ارائه می شوند. به این معنا که گر چه شماره های شیشه در اندازه های گوناگونی وجود دارد ولی همواره اندازه هر دو شیشه ثابت بوده و همواره فاصله مرکز دو شیشه که متناسب با فاصله مرکز مردمک هر فرد باید ساخته شود،‌ برای تمامی عینک های ساخته شده یکسان است. ضمن اینکه در بسیاری از افراد درجاتی از آستیگماتیسم در اصلاح دید دور آنها وجود دارد که لازم است در عینک نزدیک آنها نیز در نظر گرفته شود و حال آنکه در عینک های نزدیک آماده، هیچ گاه آستیگماتیسمی در نظر گرفته نمی شود. به همین دلیل استفاده از عینکی که به هر علت مناسب چشم شما نیست ممکن است علائمی از قبیل سردرد، خستگی چشم، و حتی تهوع را برای شما ایجاد کند. بنابراین اگر پس از استفاده از عینک نزدیک آماده ای چنین علائمی را پیدا کردید، بهتر است با چشم پزشک خود مشورت کنید.

سؤال: آیا افرادی که با مانیتور کار می کنند می توانند از این عینک های نزدیک بین استفاده کنند؟

این امکان همیشه وجود ندارد که بتوان از عینک نزدیک بین برای دیدن مانیتور کامپیوتر هم استفاده کرد زیرا که ما همواره برای دیدن نوشته های چاپی آن را به چشم نزدیک تر نگه می داریم و حال آنکه صفحه نمایش مانیتورها دورتر قرار دارد، بنابراین ممکن است اگر عینک نزدیک شما طوری است که مجبورید هنگام استفاده از مانیتور سر خود را عقب تر نگه دارید تا آن را ببینید، بی جهت به عضلات گردن خود استرس بی مورد وارد می کنید. بنابراین بهتر است به فکر تهیه عینک مناسب خاص استفاده از کامپیوتر باشید که نسبت به عینک نزدیک شما، مقدار شماره کمتر دارد.

سؤال: به هنگام خرید عینک به چه نکاتی باید توجه کنیم؟

اگر تصمیم دارید عینک نزدیک آماده ای را از داروخانه تهیه کنید، باید مراقب باشید شیشه آن به طور کامل شفاف و عاری از هرگونه حباب هوا،‌موج و یا ترک در شیشه باشد. بسیاری از بیماران برای خلاصی از اتاق انتظار پزشکان و یا جهت صرفه جوئی در وقت و هزینه به هنگام تهیه عینک نزدیک و یا نیاز به تعویض عینک راه ساده تر را انتخاب کرده و با مراجعه به داروخانه یا فروشگاه نسبت به تهیه عینک های آماده اقدام می کنند، غیر از اشکالات فوق که به آن اشاره شد،‌اقدام اخیر این اشکال را هم دارد که ممکن است بیمار را از فرصت یک معاینه به موقع چشم پزشکی پس از سنین 40 سالگی که می تواند در تشخیص مواردی مانند گلوکوم (آب سیاه) و یا بیماری های دیگری که علائم واضح هشدار دهنده ای ندارند،‌ محروم کرده و سبب نوعی غفلت و تأخیر تشخیص بیماری فرد شود.