سرطان پستان یکی از مهمترین وشایع‏ترین بیماری‏ها در زنان است و دانستن اطلاعات اساسی در این زمینه برای هر زنی اگرچه دچار این بیماری نیز نباشد به دلیل شایع بودن و مهم‏بودن بیماری لازم است. قابل ذکر است که بیشتر توده‏های پستان سرطانی نیستند و درمان سرطان پستان همیشه به برداشتن پستان منتهی نمی‏شود و در مراحل اولیه بیماری با درمان‏های جدید شانس بهبودی واقعی وجود دارد. سرطان پستان شایع‏ترین علت مرگ زنان در محدوده سنی 35تا55 سالگی را تشکیل می‏دهد. در هر سال یک تا دو مورد سرطان پستان در هر1000 زن به طور جدید تشخیص داده می‏شود.
 نسج پستان در مجاورت عضلات اطراف پستان قرار دارد شناخت سیستم لنفاوی پستان از لحاظ تشخیصی و درمانی حائز اهمیت می‏باشد. تومورهای پستان می‏توانند از طریق سیستم لنفاوی گسترش یافته و به تمام بدن راه یابند و درحقیقت سیستم لنفاوی راهی برای ارتباط لنف با عروق می‏باشد خون‏رسانی به قسمت‏های داخلی و مرکزی پستان توسط شاخه‏های شریانی انجام می‏شود پستان دارای سیستم عصب دهی نیز می‏باشد.


علائم بیماری‏های پستان:
شایع‏ترین علامت و شکایت‏های بیماری پستان که یک زن را به مشاوره پزشکی ارجاع می‏دهد احساس توده درپستان، ترشح با خونریزی ازنوک پستان و درد پستان می‏باشد و در صورت مشاهده این علائم وتغییرات باید به پزشک مراجعه نمود اگر چه خیلی از این موارد سرطانی نخواهد بود.
علائمی که ممکن است درسرطان پستان ظاهرشوند:
•توده در پستان( شایع‏ترین علامت)
•تغییر در اندازه یا شکل پستان
•به داخل کشیده شدن یا برگشتن نوک پستان‏ها
•قرمزی وجوش در اطراف نوک پستان
•خون‏ریزی یا ترشح از نوک پستان
•کشیده شدن پوست پستان
•تورم و احساس توده در زیر بغل
•وریدهایی واضح روی پستان
•زخم پوست پستان
•علائم تومورهای ثانوی در جاهای دیگر
•تورم بازو
•درد


شایع‏ترین مسائل پستانی در زنان ، بیماری‏های خوش خیم پستان می باشد


طبقه‏بندی بیماری‏های خوش‏خیم پستان:


1-آنومالی‏های تکامل طبیعی و برگشت آنها


2- درد، پستانهای توده‏ای

- توده خوش‏خیم غدد شیری

 
4- پستان (فیبروآدنوم)


5- کیست‏ها


6- اکتازی داکت ( ترشح مایع زرد و چسبناک)


7- هایپرپلازی این تلیال (رشد زیاد سلول‏های پستان)


8- تومورهای خوش‏خیم دیگر


9- لیپوم (تومور چربی)


10- پاپیلوم داکت ( ترشح مایع زردوخون)


11- التهاب‏ها وعفونت‏ها


12- تومورها


13- اوریون


14- شیردهی


15- کالاکتوسل (نوعی کیست در بارداری)


16- نکروز چربی


17- بیماری‏های مادرزادی


18- نوک پستان‏های فرورفته


19- پستان‏های اضافی، نوک‏های اضافی پستان


20 – بیماری‏های غیرپستانی


21- مشکلات پوستی وکیست‏های سباسه


22- بیماری‏ها واختلالات قفسه سینه


علت وعوامل ایجاد:


تحقیق در زمینه علل سرطان پستان مهم می‏باشد زیرا با یافتن آنها هم درمان و هم پیشگیری ممکن می‏گردد که منجر به شناسایی زنان در معرض خطر و استراتژی‏های پیشگیری وغربالگری برای کشف زودرس بیماری می‏گردد

 و نتایج بدست آمده قادر است تغییر در فاکتوری‏های محیطی که مسئول ایجاد بیماری شناخته شده‏اند بدهد

 و تحولی در نوع زندگی زنان ایجاد شود که کاهش ریسک ابتلا به بیماری را در آنان باعث میشود.


فاکتورهای خطر:
1- سابقه سرطان پستان در سمت مقابل


2- سابقه خانوادگی سرطان پستان (بستگان درجه یک)


3- نولی پاریته (نداشتن زایمان)


4- یائسگی بعد از 55 سالگی


5- بالا بودن سن زایمان  (سن بالاتر از 35 سال)


6- اختلاف جغرافیایی ( جهان غرب)


7- اثرات هورمونی


8- سرطان‏های دیگر


9- رژیم غذایی ( چربی و گوشت)


10- چاقی


11- الکل


12- بیماریهای خوش‏خیم پستان


13- ویروس‏ها


14- تابش اشعه یونیزان


15- نوع بافت پستانی


16- شخصیت ( مضطرب)


17- مصرف استروژن ( داروهای استروژنی)


18- منارک زودرس ( شروع قاعدگی زودتر از موعد)


19- اولین حاملگی بعد از 25 سالگی
 
کشف اولیه و زودرس سرطان پستان:


توموری که باسایز کوچک تشخیص داده می‏شود بیشتر قابل درمان است و شانس بقای عمر را بالا می‏برد.

باید هرگونه علائم جدید که در پستانهایشان مشاهده می‏کنند در اسرع وقت به پزشک گزارش نمایند.


پیشگیری:


به استفاده از معیارهایی که بتوان فاکتورهای خطر شناخته شده در توسعه و پیشرفت یک بیماری را تغییر داد پیشگیری اولیه اطلاق می‏گردد.

یک شیوه برتر، سعی در پیشگیری از تکامل بیماری است که پیشگیری ثانویه نامیده می‏شود. پیشگیری ثانویه در مورد سرطان پستان عبارت است از غربالگری پستان به منظور کشف و درمان سرطان در اسرع وقت تا خطر انتشار بیماری و مرگ را کاهش دهد.

غربالگری :
غربالگری به این معنی است که درجمعیت زنان سالم، حتی قبل از آن که هرنوع علائمی درپستان تظاهر کند بتوان با انجام آزمایشات و معاینه، تغییرات غیر طبیعی را کشف نمود و تصمیمات لازم را جهت درمان بکار گرفت. روش‏های غربالگری عبارتند از :


1-ماموگرافی سالانه درزنان 40 ساله ومسن‏تر


2-معاینه پستان‏ها توسط زنان به صورت ماهیانه ازسن 20سالگی

(بهترین زمان معاینه پس از قاعدگی و پیش از تخمک‏گذاری است یعنی بین پاک شدن  از خونریزی تا14 روز مانده به قاعدگی بعد)


3-معاینه بالینی پستان توسط پزشک در زنان 20 تا40 ساله، هرسه سال و در زنان مسن‏تر از 40 سال ، هرسال

 


انواع روش‏های درمان


درمان‏های متفاوتی برای سرطان پستان وجود دارد:
- جراحی

پرتو درمانی


- درمان کمکی (هورمون درمانی- شیمی درمانی)


1- جراحی:

جراحی محافظتی پستان:


درمان قطعی پس از صحبت کردن بیمار با پزشک و در نظر گرفتن یک سری از فاکتورها مثل اندازه توده نسبت به اندازة پستان، محل تومور، مرحله و درجة تومور و تمایل بیمار در پذیرفتن درمانهای اضافی به همراه جراحی مشخص می‏گردد.


اغلب تومورهای کوچک که طی برداشتن قسمتی از بافت پستان خارج می‏شوند اثر قابل توجهی روی ظاهر پستان نمی‏گذارند و جای برش پوستی بر پوست جزئی خواهد بود اما در مورد تومورهای بزرگ بخصوص اگر یک قسمت کامل پستان، برداشته شود ممکن است از دست دادن واضح بافت پستان نمایان شود.

پستان (ماستکتومی):


ماستکتومی به خارج کردن کامل بافت پستان که در برگیرندة پوست روی پستان همراه با نوک پستان و آرئول (هالة اطراف پستان) نیز می‏باشد، اطلاق می‏گردد.

تنها در ماستکتومی زیر پوستی می‏باشد که پوست پستان بدون عیب و به صورت دست نخورده روی پستان در حالی که بافت پستان خارج می‏شود می‏ماند.


1-ماستکتومی ساده یا کامل: این عمل شامل برداشتن تمام نسج پستان که به طرف زیر بازو کشیده می‏شود و نوک پستان و هاله و پوست اطراف آن می‏باشد.


2-ماستکتومی نسبتاً وسیع: علاوه بر بافت های پستان که در جریان ماستکتومی ساده برداشته می‏شوند یکی از عضلات جدار قفسة سینه و قسمت‏های کوچک و بزرگ عضلاتی که از زیر بغل می‏گذرند و از دنده‏ها به سمت لبة شانه کشیده می‏شوند، برداشته می‏شوند.


3-ماستکتومی کاملاً وسیع: علاوه بر ماستکتومی نسبتاً وسیع غدد لنفاوی نیز برداشته می‏شود.

 

•برداشتن غدد لنفاوی:


در حال حاضر عقیده بر این است که درگیری غدد لنفاوی (یعنی درنمونه برداری از غدد سلول سرطانی مشاهده شود) علامتی بر گسترش بیماری در سراسر بدن می باشد.

 برداشتن جراحی ممکن است که برای بهبود علائم و تسکین آن مفید باشد اما الزاماً اثری در جهت افزایش بهبودی و درمان ندارد.
2-اشعه درمانی (پرتو درمانی)


پرتو درمانی یا درمان تشعشی اغلب پس از جراحی برای سرطان پستان جهت از بین بردن موضعی سلول‏های سرطانی بکار می‏رود که طی آن اشعه به ناحیه ای از پستان تابیده می‏شود و باعث کاهش خطر عود می‏شود.


3-درمان کمکی


هدف از این درمان انهدام سلول‏های سرطانی است که از پستان خارج و در نقاط دیگر بدن انتشار یافته‏اند و هدف از درمان کاهش خطر رشد ثانویه در سایر نقاط بدن می‏باشد که به دو روش صورت می‏گیرد.


•هورمون درمانی


•شیمی درمانی


شیمی درمانی:

از داروهای ضد سرطان شیمی درمانی به منظور پیدا کردن و از بین بردن سلول‏های سرطانی در سرتاسر بدن استفاده می شود.

 این داروها اغلب پس از جراحی سرطان در افراد پرخطر که احتمال انتشار سلول‏های سرطانی به خارج از پستان قبل و بعد از تشخیص تومور می‏رود به کار برده می‏شود.

درمان بیشتر در زنان قبل از یائسگی به کار می‏رود بخصوص کسانی‏که تومور مهاجم و یا غدد گرفتار در زیر بغل دارند.


4- تخریب تخمدان‏ها:


تخریب تخمدانها باعث افزایش بقای عمر در 30% موارد و کاهش عود بیماری در 35% موارد می‏شود.


روش‏های درمان سرطان پستان منتشر شده (متاستاتیک)


مواردی که هورمون درمانی به کار می‏رود:


1-بیماری مثبت از لحاظ گیرنده استروژن


2-متاستاز به غدد لنفاوی، پوست، استخوان


3-بیش از 2 سال از پایان درمان کمکی گذشته باشد.


4-پیشرفت بیماری بعد از مصرف داروهای رده اول و دوم شیمی درمانی
انهدام تخمدان در زنان قبل از یائسگی با تاموکسیفن و در زنان یائسه با داروهای دیگر شیمی درمانی انجام می‏شود.

 

اثرات جانبی روش های درمان


•اثرات جانبی جراحی‏های سرطان پوستان:


 معمولاً متعاقب جراحی مشکلات و عوارضی دراطراف ناحیة برش جراحی شامل کوفتگی، عفونت زخم، تورم و عدم بهبود سریع اسکار مشاهده می‏شود.

اگر بیمار حوالی زمان جراحی تحت شیمی درمانی قرار بگیرد معمولاً عفونت زخم تا چندین هفته به طول می‏کشد.


در تمام اشکال ماستکتومی درجاتی از ضعف حرکات شانه وجود دارد که پس از عمل جراحی با ورزش بهبود می‏یابد.

تورم بازو در اثر تجمع مایع لنف جائی که غدد لنفاوی و عروق لنفاوی برداشته می شوند با دچار ضایعه می شوند می‏تواند درد زیادی ایجاد کند و نیاز به درمان دارد

 (این موارد کمتر شایع هستند). گاهی اوقات اختلالاتی در اعصاب دو عضله زیر بازو در جریان جراحی وسیع ایجاد می‏شود که منجر به عدم تعادل و پرش شانه می‏شود.(این موارد نادر است)


 • اثرات جانبی پرتو درمانی:

-نیاز به مراجعات منظم و مکرر به بیمارستان خسارتی برای بیمار محسوب می‏شود و ناراحتی که متعاقب این روند حاصل می‏شود منجر به خستگی مفرط بیمار می‏گردد.


2-احساس بیماری و حالت تهوع


3-حساسیت پوستی


4-تیرگی پوست و خارش وسوزش


5- سرفه‏های خشک و تنگی نفس


پیشگیری از این عارضه:

 اغلب ایده خوبیست  که برای این بیماران پس از برگشت از بیمارستان استراحتی ترتیب داده شود تا حتی‏الامکان از حالت دستپاچگی و خستگی آنها ممانعت به عمل آید.


اثرات جانبی شیمی درمانی:


ممکن است بعضی از داروها به سلول‏های سالم بدن نیز صدمه بزنند پس باید. پس از هر دوره درمان فرصتی جهت بازگشت به حالت طبیعی به شخص داده شود که معمولاً این زمان در نظرگرفته میشود.


یک آزمایش خون قبل از هر دوره درمان جهت کنترل سطوح سلولهای سفید خون انجام می شود، تا مقاومت بدن در مقابل عفونت تعیین شود و تحت تاثیر آن قرار نگرفته باشد.


عوارض جانبی دیگر:

خستگی ،تهوع، ریزش موی سر، زخم‏های دهانی ،بی‏اشتهایی، اسهال و با ترکیبی از اینها، توقف قاعدگی ، نازایی
پیشگیری: شستشوی دهان، ضد استفراغ ، کلاه گیس
درمان شیمی درمانی باعث 28% کاهش عود و16% کاهش میزان مرگ سالیانه می‏شود.