توصیف اختلالهای روانی دارای ریشه های کهن تاریخی است و اسکیزوفرن نیز از جمله اختلالهای روانی است که به رغم توصیف های روشنی که قرن نوزدهم تاکنون در مورد آن ارایه شده، از گذشته های دور مورد توجه متخصصان و دانشمندان علوم پزشکی بوده است. ویژگیهای اصلی اسکیزوفرنیا ترکیبی از علایم و نشانه های مشخص (مثبت و منفی) است که برای مدت قابل ملاحظه ای از یک دوره یک ماهه (در صورت درمان موفقیت آمیز در مدت کوتاه) وجود داشته و با برخی علایم اختلال همراه است که به مدت دست کم شش ماه ادامه می یابند. این علایم و نشانه ها با عملکردهای نامناسب اجتماعی و شغلی بارز همراه هستند.





 

 

توصیف اختلالهای روانی دارای ریشه های کهن تاریخی است و اسکیزوفرن نیز از جمله اختلالهای روانی است که به رغم توصیف های روشنی که قرن نوزدهم تاکنون در مورد آن ارایه شده، از گذشته های دور مورد توجه متخصصان و دانشمندان علوم پزشکی بوده است. ویژگیهای اصلی اسکیزوفرنیا ترکیبی از علایم و نشانه های مشخص (مثبت و منفی) است که برای مدت قابل ملاحظه ای از یک دوره یک ماهه (در صورت درمان موفقیت آمیز در مدت کوتاه) وجود داشته و با برخی علایم اختلال همراه است که به مدت دست کم شش ماه ادامه می یابند. این علایم و نشانه ها با عملکردهای نامناسب اجتماعی و شغلی بارز همراه هستند.

نشانه های اسکیزوفرنیا در برگیرنده گستره ای از عملکرد های نامناسب شناختی و هیجانی است که شامل عملکردهای نامناسب در ادراک، تفکر استنتاجی، زبان و ارتباطات، بازنگری رفتاری- عاطفی، قابلیت لذت بردن، اراده، انگیزه ، توجه و... است. در این اختلال یک نشانه ویژه که شاخص مشکلی باشد وجود ندارد، بلکه تشخیص مستلزم شناسایی مجموعه ای از علایم و نشانه هایی است که به اختلال در کارکرد اجتماعی و شغلی همراه می شود. نشانه های این اختلال را می توان در دو گروه مثبت و منفی جای داد. اختصاص نشانه مثبت به دلیل سهولت در شناسایی آنهاست. این نشانه ها تحریف کارکرد های بهنجار را منعکس می سازند و شامل تحریف یا اغراق در تفکر استنتاجی ( به صورت هذیان)، ادراک (به صورت توهم)، زبان و فرآیندهای تفکر ( گفتار آشفته) و بازبینی رفتاری ( به صورت رفتارشدیداً آشفته) هستند.

اگرچه نشانه های منفی اسکیزوفرن شایع می باشند،اماارزیابی آنهادشوار به نظر می رسد،زیرادر پیوستاری از حالات بهنجار و طبیعی رخ داده، نسبتاً غیر اختصاصی هستند و ممکن است ناشی از عوامل گوناگون (مثل پیامد نشانه های مثبت، اثرات جانبی دارو، افسردگی، عدم تحریک محیطی و تضعیف روحیه) باشند. سه نشانه منفی یعنی بی تفاوتی عاطفی (چهره ی بی تحرک و عدم پاسخ دهی چهره ای همراه با تماس چشمی ضعیف و کاهش بیان بدنی)، فقدان تکلم (فقر گفتار به شکل پاسخ های کوتاه، مختصر و بیهوده) و فقدان اراده ( با ناتوانی برای اقدام مؤثر یا هدفمندی فعالیت ها) در تعریف اسکیزوفرن قابل مشاهده هستند. بهترین دلیل برای تأیید نشانه های منفی، استمرار آنها در طول یک دوره زمانی قابل ملاحظه به رغم تلاشهای انجام شده برای رفع هر یک از عوامل بالقوه مذکور در بالاست.

اسکیزوفرن ممکن است عاطفه نامناسب نشان دهد (مانند لبخند زدن، خندیدن یا بیان چهره ای نامعقول بدون وجود یک محرک مناسب)، فقدان احساس لذت معمولاً متداول است و به شکل از دست دادن علاقه یا لذت ظاهر می شود. خلق بی ثبات می تواند به شکل افسردگی یا اضطراب یا خشم بروز پیدا کند. امکان دارد در الگوی خواب اختلال هایی دیده شود (مانند خوابیدن در طی روز و فعالیت شبانه یا بیقراری). فرد ممکن است به غذا خوردن علاقه ای نداشته باشد یا احتمال دارد غذا را در نتیجه باورهای هذیانی خود کنار بگذارد. غالباً در فعالیت های روانی- حرکتی ( مانند راه رفتن آهسته، راه رفتن همراه با نوسان، بی حرکتی بدون احساس) نابهنجاری هایی وجود دارد.

اشکال در تمرکز، توجه و حافظه نیز قابل مشاهده است. بینش افراد مبتلا به اسکیزوفرن بسیار ضعیف شده که باعث می شود فرد تابع برنامه های درمانی نشود ضمن آنکه می تواند پیش بینی کننده خوبی برای بازگشت اختلال،افزایش احتمال مراجعه اجباری برای بستری شدن،کارکردهای روانی- اجتماعی ضعیف تر و روند ضعیف تر بهبود بیماری تلقی شود.

مسخ شخصیت و واقعیت و نگرانیهای جسمانی می تواند در اختلال رخ دهد که گاهی ابعادهذیانی پیدا می کند. اضطراب و هراس در اسکیزوفرن شایع می باشد. ضمن آنکه خودکشی احتمال بروز پیدا می کند و تقریباً 10درصد مبتلایان دست به خودکشی می زنند. میزان بروز رفتارهای تهاجمی و خشونت بار در مبتلایان اسکیزوفرن افزایش می یابد ضمن آنکه باید گفت بیشتر مبتلایان به اسکیزوفرن برای دیگران خطرناک تر از سایر افراد نیستند.

شیوع اسکیزوفرنیا در بزرگسالان اغلب 5/0 تا 5/1 درصد گزارش شد. متوسط سن شروع اختلال در نیمه اول دهه 20 سالگی برای مردان و در اواخر دهه 20 سالگی برای زنان است. شروع می تواند ناگهانی یا تدریجی باشد، اما اکثر مبتلایان نوعی مرحله پیش نشانه ای را نشان می دهند که به صورت بروز تدریجی تعدادی از علایم و نشانه ها نظیر انزوای اجتماعی، کاهش علاقه به مدرسه یا کار، سیر قهقرایی توجه به بهداشت و نظافت و .... مشخص می شود. تفسیر این رفتارها و تشخیص آن برای اعضای خانواده فرد بیمار دشوار است، چون تصور می کنند فرد در حال گذار از یک مرحله زندگی است.

سن شروع هم از نظر آسیب شناسی فیزیولوژیکی و هم از نظر پیش آگهی دارای اهمیت خاصی است. بیشتر افرادی که علایم اختلال را در سنین پایین نشان می دهند مرد هستند و سازگاری پیش مرضی و پیشرفت تحصیلی ضعیفی دارند. شواهد بیشتر، معرف نابهنجاری ساختاری مغز در افراد مبتلا است؛ علایم منفی بارز و بیشتری دارند و اختلال شناختی در آنان دیده می شود که با آزمون های روان شناختی (عصبی-روانی) قابل سنجش می باشد و نسبت به درمان نتیجه ضعیف تری را نشان می دهند. در زنان شروع دیررس بیشتر قابل مشاهده است، این گروه شواهد کمتری از نابهنجاری در ساختار مغز یا اختلال شناختی را نشان داده و نسبت به درمان نتیجه بهتری را نشان خواهند داد.