هیدروتراپی به عنوان آب درمانی در گذشته توسط ایرانی ها وژاپنی ها .مصری ها و یونانی ها با توجه به خواص بسیار اب درمانی مورد توجه بوده و به فراوانی استفاده میشده است.
شاید آسان ترین و راحت ترین وسیله ای که ورزشکاران ومردم برای رفع خستگی .کسالت و بدست آوردن آرامش و راحتی از آن استفاده میکنند آب باشد.


گرفتن دوش آب گرم پس از ورزش و مسابقه .یا پس از انجام کارهای سنگین روزانه تقریبا یک امر طبیعی و عاذی است که تمام بازیکنان و افراد آگاهانه یا بدون اگاهی از ان استفاده میکنند.

آب درمانی یک روش عامه پسند است و به خلاف اکثر روشهای دیگر رفع خستگی عضلانی با رضایت و خوشنودی ورزشکاران توام می شود.

با تمام مزایا در مورد آب درمانی باید گفت :با شناخت و آگاهی از تاثیرات فیزیولوژیکی و درمانی آب به آسانی و راحتی میتوان از آن استفاده کرد.هیدرو تراپی ی آب درمانی به شکل امروزی آن را شاید بتوان مدیون دکتر جان فلویر انگلیسی دانست.

شاید استفاده از آب در موارد درمانی و رفع خستگی در ورزشکاران و به دست آوردن آرامش جسمی و روحی قدمتی معادل قدمت زندگی بشر داشته باشد.


مزایا و خصوصیات استفاده از آب درمانی برای تسکین دردها و آفرینش آرامش یعنی در موارد درمانی و رفع خستگی در ورزشکاران و به دست آوردن آرامش جسمانی و روحی متعدد است.


در دسترس بودن آن برای همه .ارزان بودن نسبت به روشهای دیگر .اندازه گیری درجه حرارت اب به آسانی .سبک شدن وزن بدن در آب و عامه پسند بودن آن برای همه از جمله مزایای اب درمانی است

آب و رفع خستگی

اب درمانی چگونه باعث رفع خستگی ورزشکاران می شود؟


برای شناخت و آگاهی از چگونگی عمل و علل رفع خستگی ورزشکاران متعاقب استفاده از هیدروتراپی باید تاثیرات فیزیولوژیکی آب درمانی را نیز بررسی کرد.
به طور کلی در هنگام قرار گرفتن در آب تغییرات زیر در بافتها و اندام های بدن رخ میدهد.

 افزایش درجه حرارت بدن:

 


برحسب میزان و مقدار گرمای آب درجه حرارت بدن هم تغییر میکند.

در اغلب موارد که درجه حرارت آب استخر بین 34 تا 37 درجه سانتیگراد باشد دمای بافتها و عضلات ورزشکار نیز مقداری افزایش میابد.


افزایش سوخت وساز بافتها:


در اثر افزایش حرارت بافتها ی مختلف بدن میزان سوخت وساز با متابولیسم عمومی بافتها نیز زیاد میشود.


اتساع عروق:


بالا بودن حرارت اب منجر به بالا رفتن حرارت بدن و متعاقب متسع شدن عروق و مویرگها می شود.
در ضمن اتساع عروقی می تواند ناشی از افزایش سوخت و ساز سلولها باشد که نیاز به اکسیژن اضافی و دفع بیشتر مواد حاصل از سوخت و ساز دارند.


افزایش جریان خون:


افزایش درجه حرارت بدن موجب زیادتر شدن سوخت وساز سلولها می شود که برای جبران کردن این امر بدن به افزایش جریان خون بافته روی می آورد. بنابر این میزان جریان خون نیز متعاقب قرار گرفتن در آب گرم افزایش میابد.


افزایش میزان فعالیت قلب


به دنبال اتساع عروقی و زیاد شدن میزان جریان خون میزان خون وارده به قلب نیز افزایش یافته و طبق قانون فرانگ استارلینگ (هرچه خون وارده به قلب زیاد تر گردد خون خروجی از آن نیز زیادتر میگردد)میزان برونده قلبی افزایش میابد و فعالیت قلبی نیز بیشتر میشود.

 
به دنبال تاثیرات فیزیولوژیکی فوق در بافتها واندامها ی بدن یک سلسله تاثیرات درمانی در فرد مشاهده می شود از جمله در اثر افزایش جریان خون و بهبود وضع تغذیه در اندامها و دفع سایر مواد زاید. گرفتگی و اسپاسم عضلات فرد بر اثر وقوع تغییرات مذکور.

این درد و ناراحتی ورزشکار از بین میرود به طور خلاصه میتوان گفت که تاثیرات درمانی اب به واسطه اثری است که بر روی پوست بدن دارد .

در آب درمانی پوست بدن به عنوان یک عضو مهم و اساسی است زیرا بر اثر برخورد جریان آب گیرنده های عصبی پوست تحریک میشوند تحریکات ایجاد شده از طریق اعصاببر سیستم عصبی مرکزی تاثیر میگذارند واین تاثیرات سیستم عصبی مرکزی است که باعث به وجود آمدن تاثیرات درمانی آب میشود

استفاده از آب درمانی روی جریان خون .سوخت وساز بدن .سیستم عصی ترکیب خون و میزان ترشح غدد نیز تاثیر میگذارد و در نهایت تجمع این تاثیرات روی روان فرد منعکس میشود.

موارد کاربرد آب درمانی در ورزش


از هیدرو تراپی به جز رفع خستگی و آرامش در ورزشکاران در موارد دیگری نیز میتوان استفاده کرد.مهمترین کاربردهای آب درمانی شامل موارد زیر است:

به عنوان قسمتی از درمان فوری ضایعه ورزشی که باید از آب سرد با درجه حرارت حدود 8-12 درجه سانتی گراداستفاده کرد.برای مثال قرار دادن مچ پا یا دست ضایعه دیده در آب سرد باعث جلوگیری از ایجاد تورم والتهاب در موضع صدمه دیده میشود ودرد را کاهش میدهد.

در درمان ضایعات ورزشی مزمن مثل کوفتگی .رگ به رگ شدن و پیچ خوردن مفاصل التهاب یا تورم زردپی یا تاندون از آب درمانی میتوان استفاده نمود

.برخی از متخصصان عقیده دارند که در هر مرحله از ضایعات سیستم عضلانی استخوانی میتوان از آب درمانی استفاده کرد.

البته توصیه میشود که در اوایل وجود ضایعه حاد وشدید از آب گرم استفاده گردد.

بعد از عمل جراحی در صدمات ورزشی برای بدست آوردن دامنه حرکتی مفاصل میتوان از آب درمانی استفاده نمود.ا

ز موارد مهم دیگر کاربرد آب درمانی در ورزش برای تحرک و انعطاف پذیری در عضلات و مفاصل است.

در این حالت نیز عضو مورد نظر را در یک وان یا ظرف مناسب قرار میدهیم در صورت امکان میتوان از استخر آب گرم استفاده نمود گرمای آب باعث نرم شدن مفاصل و عضلات میشود و این امر کیفیت انجام حرکات در عضو آسیب دیده را بهبود می بخشد.
به عنوان قسمتی از برنامه آمادگی ورزشکاران هم میتوان از آب درمتنی استفاده کرد.منظور این است که برای گرم کردن عضلات بدن.افزایش جریان خون در بافتها.بهبود وضع تغذیه سلول ها قبل از شروع تمرینات وحرکات جهت تقویت و آماده کردن بدن میتوان از آب درمانی استفاده کرد.

از جمله موارد دیگری که هیدرو تراپی در ورزش کاربرد داردتمیز و برطرف کردن مواد خارجی از روی زخمها .خراشیدگی ها تاول هل و دیگر آسیبهای ورزشی است که در پوست بدن بوجود میاید.

ممنوعیت استفاده از آب درمانی:


اگرچه استفاده از آب درمانی یک روش بی خطر و بدون عارضه است و میتوان آن را برای اکثر ورزشکاران تجویز نمود بهتر است هنگام استفاده از ان به نکاتی جند توجه داشت:

در هنگام وجود اختلال حسی در ورزشکاران بایستی نسبت به درجه حرارت آب توجه کافی مبذول داشت زیرا امکان ایجاد ضایعه پس از استفاده از آب گرم در ورزشکارانی که دچار اختلال حسی هستند وجود دارد.


همچنین ورزشکارانی که اختلال گردش خون .عفونت حاد زخم باز و وسیع .نارسایی قلبی یا تنفسی و اختلالات غدد دارند نباید از آب درمانی استفاده کنند.در هنگام استفاده از آب گرم چون فشار خون پایین میاید بنابراین در ورزشکاران با نارسایی قلبی هیدروتراپی ممنوع است

ماندانا شکرچیان
کارشناس ارشد تربیت بدنی