کمردرد حاد به کمردردی می گویند که ظرف چند روز تا چند هفته بهبود می یابد.

 

کمردرد مزمن کمردردی است که بیش از سه ماه طول می کشد.

 

آناتومی ستون فقرات

 

ستون مهره ها از 30 استخوان (مهره) تشکیل شده است

  این مهره ها توسط رباط ها و عضلات به صورتی روی هم قرار گرفته اند که در سوراخ وسط خود نخاع را محافظت می کنند.

 همچنین نحوه قرارگیری آنها باعث می شود که منافذی بین آنها ایجاد شود

(سوراخ بین مهره ای). رشته های اعصاب نخاعی ( که از نخاع منشا می گیرند)

 از این سوراخ ها خارج می شوند

 و قسمت عمده حرکت و حس بدن را به عهده می گیرند.

 بین مهره ها غضروف خاصی به نام دیسک قرار دارد

که نقش آن افزایش انعطاف پذیری ستون فقرات و نیز جذب ضربات وارد شده بر ستون فقرات است.

 

مهره های ستون فقرات پنج دسته هستند:

 

هفت مهره گردنی

 

دوازده مهره پشتی                                                                

 

پنج مهره کمری

 

پنج مهره ساکرال (خاجی)

 

یک دنبالچه

 

 

 

چه کسانی مستعد ابتلا به کمردرد هستند ؟

 

مردان و زنان به یک نسبت مبتلا می شوند. احتمال ابتلا به کمر درد درسن 50-30 سالگی بیشتر است.

 

علل کمردرد

 

اختلال دیسک بین مهره ای:

دیسک های بین مهره ای خصوصا در ناحیه کمری همیشه تحت فشار هستند.

این فشار سبب می شود که به تدریج آب دیسک کم شود

و ترک هایی در آن  ایجاد شود.

این ترک ها می توانند سبب ایجاد کمردردی شوند

که حداکثر تا زانو منتشر می شود و معمولا همراه خواب رفتگی پاها نیست. 

 

دیسک سالم 

 

دیسک کم آب (پیری دیسک) 

 

بیرون زدگی دیسک (خفیف)  

 

بیرون زدگی دیسک (شدید)

 

از بین رفتن دیسک وکاهش فاصله بین مهره ای

 

از بین رفتن دیسک وکاهش فاصله بین مهره ای همراه با تشکیل خارهای استخوانی (خفیف) 

 

از بین رفتن دیسک وکاش فاصله بین مهره ای همراه با تشکیل خارهای استخوانی (شدید)

 

درد سیاتیک:

 گاهی هسته دیسک از طریق ترک های موجود در دیسک خارج می شود

و روی نخاع یا ریشه های نخاعی فشار می آورد.

 معمولا در این موارد کمردرد خفیف است

و مشکل بیمار درد یا خواب رفتن یک یا هر دو اندام تحتانی (پا) است.

اگر فشار وارده بر این ساختمان ها خیلی شدید باشد

می تواند سبب فلج، بی حسی یا اختلال در کنترل ادراریا مدفوع گردد.

 

آرتروزستون فقرات:

پیرشدن ستون فقرات می تواند سبب ایجاد درد شود.

 در این موارد بیمار پس از مدتی  بی حرکتی (خصوصا پس از خواب)

 احساس سفتی و خشکی در ستون فقرات دارد.

 

تنگی کانال نخاع:

 می تواند سبب کمردرد یا انتشار به یک یا هر دو اندام تحتانی (پا) شود.

معمولا بیماران از درد درهنگام ایستادن

 و راه رفتن شکایت دارند. این درد با نشستن بهبود می یابد.

 

اختلال در مفاصل کوچک ستون فقرات:

 مهره ها توسط دیسک و مفاصل کوچکی به نام فاست (facet) به همدیگر متصل می شوند.

این مفاصل به علل مختلفی ممکن است دردناک شوند.

 درد این مفاصل نیز شبیه درد دیسک است

 (در کمر حس می شود و ممکن است به یک یا هر دو اندام تحتانی انتشار یابد).

مهمترین علل دردناک شدن این مفاصل عبارتند ازآرتروز و اختلال عملکرد.

 

رگ به رگ شدگی (sprain/strain):

همانطور که گفته شد

 رباط ها و عضلات مهره ها را روی یکدیگر حفظ می کنند.

گاهی به علت ضربه مستقیم یا برداشتن جسم سنگین،

این رباط ها یا عضلات دچار کشیدگی می شوند

و ایجاد درد می کنند


پوکی استخوان:

پوکی استخوان در حقیقت کاهش تراکم استخوان هاست.

استخوان های پوک در معرض    شکستگی های بسیار کوچک هستند

 و این شکستگی ها درد شدیدی ایجاد می کند.

 احتمال پوکی استخوان در خانم ها چهار برابر مردان است.

 

 

اختلالات شکل ستون فقرات:

ناهنجاری های شکل ستون فقرات مثل اسکولیوز، کیفوزو لوردوز

می توانند سبب کمردرد شوند.

 

فیبرومیالژی:

بیماری مزمنی است

که با درد منتشر بدن، خستگی، اختلال خواب و نقاط درد ناک متعدد شناخته می شود.

 در این بیماری کمردرد نیز وجود دارد.

 

سایرموارد:

 عفونت ها، بیماری های التهابی (مثل روماتیسم) یا تومورها

نیزمی توانند سبب ایجاد کمردرد شوند.

 

تشخیص علت کمردرد

 

معمولا شرح حال و معاینه دقیق می تواند

علل خوش خیم و بدخیم کمردرد را از یکدیگر جدا کند.

 در یک ویزیت استاندارد،

 پزشک از بیمار خود اطلاعاتی در مورد شروع درد، محل درد، شدت درد، علائم همراه درد، علل تشدید و تخفیف درد وسابقه بیماری های قبلی کسب می کند.

 روش های تشخیص ذیل به پزشک کمک می کند.

 

رادیولوژی ساده (XR):

معمولا اولین روش تصویربرداری است

که در تشخیص علت کمردرد به کار می رود.

 می تواند شکستگی ها و اختلالات مهره های کمری را نمایش دهد.

 با این روش نمی توان عضلات یا رباط ها را بررسی کرد.

 دررفتگی دیسک نیز به صورت مستقیم قابل بررسی نیست.

 

دیسکوگرافی(Discography)  :

عبارت است از تزریق مواد رادیوگرافی حاجب به داخل دیسک و بررسی تصویر حاصل.

 اگر دیسک علت درد باشد تزریق ماده حاجب به داخل آن دردناک است.

این روش فقط در افراد خاص کاربرد دارد و شایع نیست.

 

میلوگرافی (Myelography) :

در این نوع بررسی، ماده حاجب در داخل مایع نخاعی تزریق می شود

 و پس از آن عکس هایی توسط اشعه x  گرفته می شود. این نوع بررسی فشار وارد برنخاع و ریشه های نخاعی را نشان می دهد.

البته در حال حاضر به علت وجود MRI استفاده ازاین روش شدیدا کاهش یافته است.

 

توموگرافی کامپیوتری (CT-SCAN):

 بررسی توسط اشعه X صورت می گیرد ولی بازسازی کامپیوتری ویژه ای دارد.

 سریع انجام می شود و دردناک نیست.

 استخوان ها را با دقت زیادی نشان می دهد

و در تشخیص دررفتگی دیسک و تنگی کانال نخاع و سایر اختلالات ستون فقرات نیز کمک کننده است.

 

تصویر برداری با تشدید مغناطیسی (MRI):

 در این روش یک میدان مغناطیسی قوی ایجاد می شود

 و نماهای حاصله توسط یک کامپیوتر پردازش می گردد.

 برای بررسی تمام بافت ها خصوصا بافت های غیر استخوانی مناسب است.

معمولا در اوایل شروع کمردرد کاربرد ندارد.

 

بررسی های الکترودیاگنوستیک (EDX، نوار عصب و عضله):

این روش شامل دو قسمت است:

بررسی هدایت عصبی و بررسی فعالیت الکتریکی عضلات. تست بسیار دقیقی است

 که حدود 45 دقیقه وقت می گیرد و با آن می توان درگیری اعصاب و عضلات را تشخیص داد.

 در تشخیص آسیب عصب سیاتیک و فشار روی ریشه های نخاع نیز کاربرد زیادی دارد.

 اشکال آن یکی وقت گیر بودن آن است

 و دیگر این که نتیجه آن به دقت و مهارت شخص انجام دهنده بستگی دارد

 و در صورتی که تست بصورت دقیق انجام نشده باشد، باید کل آن دوباره انجام  شود.      

 

اسکن هسته ای:

روش جدید و دقیقی است

که برای تشخیص عفونت ها، تومورها، متاستازها و خصوصا شکستگیهای بسیار ریز استخوان و سایر بافت ها (مفاصل) کاربرد دارد.

 در این روش مقدار کمی ماده رادیواکتیو به بیمار تزریق می گردد،

 غلظت این ماده دراستخوان ها و بافت های دچار اختلال افزایش می یابد.

به کمک دوربین های خاصی غلظت مواد را در بافت های مختلف می سنجند

 و تصاویر مزبور توسط کامپیوتر پردازش می شود.

 

اولتراسونوگرافی:

 سونوگرافی نیز خوانده می شود

در این روش از صدای پرفرکانس برای ثبت تصاویر اعضای داخل بدن استفاده می شود.

 با این روش می توان آسیب رباط ها، عضلات و تاندون ها را در اطراف ستون فقرات بررسی کرد.

 دقت این روش نیز مانند نوار عصب و عضله به شخص انجام دهنده بستگی دارد.

 

 

درمان کمردرد

 

قسمت اعظم کمردردها، اگر علائم بیماری خطرناک (علائم خطر) را نداشته باشند

 ظرف مدت کوتاهی بهبود می یابند

 و احتیاج به اقدامات تشخیصی یا درمانی گران قیمت ندارند.

 اقدامات ذیل بسته به مورد می تواند در درمان کمردرد مفید باشد.

 

استفاده از گرما و سرما:

معمولا استفاده از ماساژ یخ در سه روز اول کمردرد و ماساژگرم (پس از این مدت) به کاهش درد کمک میکند

 (نحوه انجام ماساژیخ:

 در یک کیسه نایلونی مقداری یخ بریزید و آن را روی قسمت دردناک به آرامی ماساژدهید.

 ابتدا مختصری احساس ناراحتی می کنید

ولی پس از مدتی به تدریج آرام تر می شوید.

برخی افراد حساسیت غیر عادی به ماساژ یخ دارند.

 در صورت ایجاد انقباض عضلانی ماساژیخ را سریعا متوقف کنید)

 

استراحت در بستر:

حداکثر به مدت 2-1 روز قابل قبول است.

مطالعات نشان داده اند

که در استراحت طولانی مدت عوارضی نظیر افسردگی،

 کاهش قدرت عضلانی و افزایش احتمال لخته شدن خون در رگها به وجود می آید

 لذا بیمار باید به تدریج به زندگی عادی خویش بازگردد.

 بهتر است بیمار در وضعیت خوابیده به پشت (با بالش زیر زانو ها) یا خوابیده

به پهلو (با بالش بین زانوها) استراحت کند و بخوابد.


ورزش:

احتمالا بهترین راه برای تسریع بهبود درد است .

تجویز آن بر حسب نتایج معاینه و نیز شدت درد بیمار صورت می گیرد.

 

 

دارو:

معمولا در کاهش درد اهمیت دارد ولی حتما در مورد مصرف آن با پزشک خود مشورت کنید.

 

مانیپولاسیون ستون فقرات:

عملی است که توسط متخصصین دوره دیده (متخصصین طب فیزیکی و کایروپراکتورها)

روی ستون فقرات انجام می گیرد.

 در مواقعی که بیمار به خوبی انتخاب شود پاسخ بسیار خوبی می دهد.   

 

همانطور که ذکر شد عمده کمردردهای مکانیکی با مراقبت مناسب پزشکی و همکاری بیمار بهبود می یابد،

گاهی اقدامات فوق به نتیجه نمی رسد

و جراحی اجتناب ناپذیر می گردد.

علایم خطر در کمردردها

(خصوصا کمردردهای ناشی از دررفتگی دیسک و فشار روی سیاتیک) عبارتنداز:

 

اختلال در کنترل ادرار و مدفوع

 

فلج پا (خصوصا فلج پیشرونده)

 

درد شدید که به شش هفته درمان های استاندارد، منجمله فیزیوتراپی تخصصی پاسخ نداده است.

 البته در این مورد جراحی معمولا سبب تسکین درد تیر کشنده پاها می گردد و ممکن است کمردرد بیماربهبود نیابد.

 

 

پیشگیری از کمردرد

 

معمولا می توان از کمردردهایی که به علت اختلالات بیومکانیک ایجاد شده اند جلوگیری کرد.

 ورزش های مناسب،

 ایستادن یا نشستن وحمل اشیا در وضعیت مناسب کمک زیادی به پیشگیری کمردرد میکند.

 استفاده از کمربندهای چرمی یا پلاستیکی تاثیر ثابت شده ای

در کاهش کمردرد ناشی از بلند کردن اجسام سنگین نداشته است.

http://farmhand.parsiblog.com